Trong bài viết In defense of Twitter của Json Kottke có đoạn nói về chức năng của Twitter đơn giản như là một kênh để giao tiếp, tương tự như vai trò của điện thoại, thư từ hoặc nói chuyện trực tiếp:

Nếu bạn đọc được một mẫu tin trên Twitter đại loại như “chúng tôi ăn sáng với bánh sandwitch gà và pepsi” từ một ai đó với khoảng 30 người “nối đuôi”¹, liệu điều đó có gì không bình thường? Nó giống như việc một người kể với bạn bè của họ trên điện thoại, trực tiếp, hoặc qua thư từ về buổi sáng của họ. Nếu bạn không phải là 1 trong số 30 người đó, bạn sẽ không nhận được nó. Còn nếu bạn đọc được nó, cứ xem như bạn đang là một người đứng bên cạnh họ và vô tình nghe được câu chuyện.

Đặc điểm của Twitter là nó là một phương tiện giao tiếp chứ phải là một phương tiện để “kết nối” hay chia sẽ. Cũng giống như bạn không thể chia sẽ những ấn tượng về một chuyến du lịch chỉ qua một cuộc điện thoại hay không thể chỉ ngồi nhà viết thư để xây dựng những mối quan hệ xã hội, một người sử dụng Twitter sẽ vẫn không thể bỏ những mạng xã hội khác như Facebook. Các phương tiện liên lạc giúp làm “giàu” cho các mối quan hệ xã hội, nhưng bản thân nó không là một xã hội. Nếu như Facebook có thể bổ sung thêm tính năng “twittering”, Twitter không thể biến thành Facebook. Không quá ngạc nhiên khi Facebook vẫn quyết tâm giữ giao diện mới mặc cho sự phản đối từ phía người dùng.

Mãi cho đến gần đây, Yahoo!360 vẫn đóng vai trò là “mạng xã hội” chính ở Việt Nam. Với cái chết của Yahoo! 360, trong khi các mạng xã hội của Việt Nam đã không còn “sung sức” như lúc mới ra thì hiện đã bắt đầu rục rịch xuất hiện các dịch vụ “nhái” Twitter. Có lẽ đây là thời điểm cần suy nghĩ xem đâu là hướng đi đúng chứ không để lặp lại cảnh nhắm mắt làm các dịch vụ nhái để rồi chẳng đi đến đâu như những gì vừa xảy ra. Liệu người dùng 360 sẽ “nhảy” thẳng sang Twitter hay liệu họ sẽ tham gia Facebook hay Cyworld, hay cả hai? Đó không phải là câu hỏi mà chúng ta cần trả lời bởi nếu như Twitter và Facebook đã có khả năng thuyết phục hàng triệu người trên toàn thế giới, họ sẽ có thể thuyết phục được người dùng Việt Nam. Câu hỏi cần đặt ra là, nếu đã xác định xây dựng một sản phẩm cạnh tranh, sản phẩm đó phải như thế nào để có cơ hội cạnh tranh với các sản phẩm đã có. Thất bại của các dịch vụ nhái Facebook cho thấy chỉ “nhái” không chắc chắn sẽ không đủ. Vói điều kiện tiếp cận với các “trào lưu” dịch vụ web mới của quốc tế dễ dàng như hiện nay, lợi thế là một sản phẩm của người Việt không đảm bảo cơ hội chiến thắng.

Vậy nên, nếu mục đích của bạn chỉ là “nhái” Twitter thì tốt hơn là hãy đừng làm. Để làm gì nếu như ngay cả khi bạn “nhái” một cách hoàn hảo Twitter, cơ hội của bạn cũng chỉ là 50-50? Và như đã nói, một mình Twitter sẽ không thể lấp đầy hay thay thế khoảng trống về mạng xã hội mà 360 để lại.

1. tạm dịch từ chữ “follow”, mặc dù theo chính xác nghĩa của nó phải là “theo dõi” nhưng chữ đó không hay lắm trong tiếng Việt [↩]

# facebook, social network, twitter, web 2.0

Đọc & Tham gia thảo luận (18 phản hồi)

Trong bài viết đầu tiên, tớ đã thử đưa ra những nhìn nhận đánh giá của mình về những ví dụ “thành công” những dịch vụ web Việt Nam trong năm 2008, với định nghĩa của thành công dựa trên hai yếu tố chính sau:

• Xây dựng cơ sở người dùng. Một dịch vụ thành công trước hết phải là một dịch vụ có một lượng người dùng lớn áp đảo.
• Nó phải tự nuôi sống được chính mình (qua lợi nhuận trực tiếp, hoặc thể hiện qua khả năng thu hút đầu tư)

Trong số những dịch vụ “Mạng Xã Hội” được đề cập đến trong bài viết đó, tớ cho rằng hầu hết các dịch vụ nhái của Việt Nam đều thất bại trong việc thu hút người dùng và rằng hai ví dụ thành công đáng tiếc lại không phải là một sản phẩm của Việt Nam: Yahoo! 360 và Cyworld. Trong bài viết này, tớ sẽ giải thích thêm về khía cạnh này.

Sau khi được đưa lên, đã có những phản hồi về bài viết đầu tiên nhưng không phải thông qua hệ thống phản hồi của Người Tập Viết. Phần lớn trong số đó cho rằng những nhận định của tớ được đưa ra một cách thiếu cơ sở và không thể hiện thực tế. Do không nằm trong hệ thống phản hồi của Người Tập Viết, tớ sẽ có một bài viết riêng để trả lời cho phản hồi đó. Bài viết này có lẽ cũng sẽ mắc phải một khuyết điểm tương tự. Nhưng cho dù những nhận định của tớ có thể không có đủ cơ sở (là số liệu hay kinh nghiệm làm việc), tớ hi vọng nó sẽ cung cấp một góc nhìn về vấn đề.

# cyworld, faceviet, guongmat, social network, tamtay, web 2.0, yahoo360

Đọc & Tham gia thảo luận (27 phản hồi)

Năm 2008 có lẽ sẽ được đánh dấu đối với giới công nghệ thông tin Việt Nam như là một năm của các dịch vụ web. Sau một thời gian ngắn, ảnh hưởng từ những dịch vụ web 2.0 của thế giới đã lan đến Việt Nam. Cả ngành công nghiệp phần mềm Việt Nam – vốn từ trước chủ yếu tập trung gia công phần mềm cho các công ty nước ngoài – nay “chuyển mình” trước ảnh hưởng của nó. Không còn ai đi phát triển những phần mềm đơn lẽ để rồi bị bẻ khóa lậu – mọi người đều đi phát triển những dịch vụ web được gọi chung là “mạng xã hội”, “Web 2.0” – cho dù không phải ai cũng định nghĩa được “2.0” nghĩa là sao và cũng chẳng cần biết nó có tạo ra “cộng đồng” hay không.

Con số không chính thức cho rằng chỉ trong 2 năm 2007 và 2008, hơn 100 công ty mới đã được thành lập với những sản phẩm riêng của mình trong mảng công nghệ này¹. Bài viết này chắc chắn không thể điểm hết mặt những sản phẩm đó – mà có lẽ rất nhiều trong số đó cũng không có gì đáng để để mắt đến. Thay vào đó, tớ sẽ đưa ra một góc nhìn tóm lược của riêng mình về những ví dụ thành công cũng như thất bại giữa rừng những sản phẩm đó – qua đó làm nền cho những phân tích riêng của tớ trong bài viết kế tiếp.

1. Con số 100 có lẽ là một sự phóng đại. Fresco 2.0 có một danh sách khá dài tóm tắt những dịch vụ đáng chú ý – dù rằng nó vẫn còn quá ít so với con số đưa ra [↩]

# caravat, clip.vn, cyvee, cyworld, guongmat, sannhac, social network, tamtay, thegioiban, vietnamworks, web 2.0, yahoo360, yobanbe

Đọc & Tham gia thảo luận (19 phản hồi)

Mấy hôm nay qua những phản hồi trong bài viết về chìa khóa cho tương lai các dịch vụ web Việt Nam, biết được thêm vài trang web khác (thú thực là lâu nay trừ một vài trường hợp như của Clip.vn, Cyvee hay Cyworld – tớ không theo dõi mấy về sự ra đời của những dịch vụ web mới ở VN). Thử lướt qua vài trang và đã thấy ngay một vấn đề nổi cộm lâu nay ở Việt Nam: bản quyền!

Trước nay vấn đề này chủ yếu chỉ gói gọn quanh những sản phẩm phần mềm, giờ đây khi mà gần như tất cả các trang web 2.0 Việt Nam ra đời đều lấy những nội dung giải trí đa phương tiện (nhạc, phim,…) ra để tìm cách thu hút thành viên tham gia thì vấn đề về bản quyền về nội dung mới trở thành một vấn đề lớn. Bài viết này sẽ chọn thí điểm dịch vụ của ChaCha.vn để phân tích, nhưng điều này không có nghĩa là các dịch vụ khác không bị vướn vào tình huống tương tự. Lý do chọn ChaCha.vn đơn giản chỉ vì nó thể hiện rõ ràng nhất vấn đề mà tớ muốn đề cập trong bài viết.

# bản quyền, chacha.vn, clip.vn, dịch vụ web, sannhac.com, Việt Nam, web 2.0

Đọc & Tham gia thảo luận (4 phản hồi)

Trong mấy năm trở lại đây, ngày càng xuất hiện nhiều những công ty dịch vụ Internet xây dựng các phiên bản nhái lại các phiên bản của các dịch vụ web được cho là “nóng” trên thị trường thế giới (Clip.vn bắt chước YouTube, Cyvee bắt chước LinkedIn,…) và thành công của những dịch vụ này cho đến nay vẫn chưa rõ ràng, mặc dù đang có được sự đầu tư rất lớn từ các công ty mẹ và các tập đoàn đầu tư tài chính thế giới (như IDG). Giải thích về điều này, blog của HarryD – CEO của công ty Vinalive:

Blog của HarryD là một trong những blog về Web 2.0 Việt Nam mới xuất hiện trong mấy tháng gần đây và có nội dung phân tích khá hay (nghề của tác giả mà). Rất đáng tiếc, tác giả lại viết bằng tiếng Anh. Tớ sẽ dịch những đoạn trích dẫn sang tiếng Việt để các bạn tiện đọc, nhưng để đọc hết bài, bạn sẽ cần phải có khả năng đọc tiếng Anh tốt vì tác giả viết tiếng Anh cũng rất tốt :)

Có 2 lý do. Thứ nhất, Việt Nam không phải là Mỹ; tâm lý và cách hoạt động của người dùng Việt Nam không giống người dùng Mỹ. Lý do thứ 2 là, cộng đồng Internet ở Việt Nam cũng đang di chuyển với tốc độ 2.0 như các nước khác bao gồm cả Mỹ và Hàn Quốc. Điều đó có nghĩa là nếu Yahoo là công ty Internet nóng nhất ở Mỹ vào năm 2000 thì chậm nhất là năm 2001, các công ty Việt Nam phải thành công trong việc tạo ra một mô hình tương tự. Cũng giống như một cái túi xách thương hiệu Louis Vuitton vốn từng là một thứ được yêu chuộng ở Mỹ năm 2000 đã không thể trở thành một món đồ thời trang “nóng” giới yêu thời trang Viêt Nam năm 2008, làm thế nào Cyworld Việt Nam, vốn từng là một dịch vụ nóng nhất ở Hàn Quốc năm 1999, lại có thể hi vọng sẽ có được thành công tương tự ở Việt Nam năm 2007?

Một lập luận sắc bén! Theo đó, để thành công, cách duy nhất là: có ý tưởng riêng của mình, hoặc là “nhái” thật nhanh. Sàn Nhạc là một ví dụ điển hình cho trường hợp thứ nhất¹ , còn Clip.vn và Cyvee là những ví dụ cho trường hợp thứ 2. Tuy nhiên, ngoài việc gây tiếng vang trong thị trường công nghệ và giới người dùng Internet trẻ, những dịch vụ này vẫn chưa đạt được mục tiêu đem lại lợi nhuận cho công ty phát triển giống như phiên bản gốc. Ý tưởng dường như mới chỉ là một phần của vấn đề. Nếu vậy, tớ không khỏi tự hỏi, đâu là chìa khóa để giúp các công ty Internet Việt Nam? đâu là hướng đi của Web 2.0 Việt Nam trong thời gian tới? Trong bài là một vài suy nghĩ của tớ về chủ đề…

1. Từ phản hồi mới phát hiện ra Sàn Nhạc rất giống về ý tưởng với một dịch vụ khác đã có từ trước là Singshot – nay đổi thành The Sim on Stage. Không biết họ có bắt chước hay không, nhưng mặc dù cung cấp ít tính năng hơn, từ góc nhìn của người thiết kế web – Sàn Nhạc làm tốt hơn [↩]

# clip.vn, cyvee, cyworld, dịch vụ web, Việt Nam, web 2.0

Đọc & Tham gia thảo luận (16 phản hồi)