Trong bài viết In defense of Twitter của Json Kottke có đoạn nói về chức năng của Twitter đơn giản như là một kênh để giao tiếp, tương tự như vai trò của điện thoại, thư từ hoặc nói chuyện trực tiếp:

Nếu bạn đọc được một mẫu tin trên Twitter đại loại như “chúng tôi ăn sáng với bánh sandwitch gà và pepsi” từ một ai đó với khoảng 30 người “nối đuôi”¹, liệu điều đó có gì không bình thường? Nó giống như việc một người kể với bạn bè của họ trên điện thoại, trực tiếp, hoặc qua thư từ về buổi sáng của họ. Nếu bạn không phải là 1 trong số 30 người đó, bạn sẽ không nhận được nó. Còn nếu bạn đọc được nó, cứ xem như bạn đang là một người đứng bên cạnh họ và vô tình nghe được câu chuyện.

Đặc điểm của Twitter là nó là một phương tiện giao tiếp chứ phải là một phương tiện để “kết nối” hay chia sẽ. Cũng giống như bạn không thể chia sẽ những ấn tượng về một chuyến du lịch chỉ qua một cuộc điện thoại hay không thể chỉ ngồi nhà viết thư để xây dựng những mối quan hệ xã hội, một người sử dụng Twitter sẽ vẫn không thể bỏ những mạng xã hội khác như Facebook. Các phương tiện liên lạc giúp làm “giàu” cho các mối quan hệ xã hội, nhưng bản thân nó không là một xã hội. Nếu như Facebook có thể bổ sung thêm tính năng “twittering”, Twitter không thể biến thành Facebook. Không quá ngạc nhiên khi Facebook vẫn quyết tâm giữ giao diện mới mặc cho sự phản đối từ phía người dùng.

Mãi cho đến gần đây, Yahoo!360 vẫn đóng vai trò là “mạng xã hội” chính ở Việt Nam. Với cái chết của Yahoo! 360, trong khi các mạng xã hội của Việt Nam đã không còn “sung sức” như lúc mới ra thì hiện đã bắt đầu rục rịch xuất hiện các dịch vụ “nhái” Twitter. Có lẽ đây là thời điểm cần suy nghĩ xem đâu là hướng đi đúng chứ không để lặp lại cảnh nhắm mắt làm các dịch vụ nhái để rồi chẳng đi đến đâu như những gì vừa xảy ra. Liệu người dùng 360 sẽ “nhảy” thẳng sang Twitter hay liệu họ sẽ tham gia Facebook hay Cyworld, hay cả hai? Đó không phải là câu hỏi mà chúng ta cần trả lời bởi nếu như Twitter và Facebook đã có khả năng thuyết phục hàng triệu người trên toàn thế giới, họ sẽ có thể thuyết phục được người dùng Việt Nam. Câu hỏi cần đặt ra là, nếu đã xác định xây dựng một sản phẩm cạnh tranh, sản phẩm đó phải như thế nào để có cơ hội cạnh tranh với các sản phẩm đã có. Thất bại của các dịch vụ nhái Facebook cho thấy chỉ “nhái” không chắc chắn sẽ không đủ. Vói điều kiện tiếp cận với các “trào lưu” dịch vụ web mới của quốc tế dễ dàng như hiện nay, lợi thế là một sản phẩm của người Việt không đảm bảo cơ hội chiến thắng.

Vậy nên, nếu mục đích của bạn chỉ là “nhái” Twitter thì tốt hơn là hãy đừng làm. Để làm gì nếu như ngay cả khi bạn “nhái” một cách hoàn hảo Twitter, cơ hội của bạn cũng chỉ là 50-50? Và như đã nói, một mình Twitter sẽ không thể lấp đầy hay thay thế khoảng trống về mạng xã hội mà 360 để lại.

1. tạm dịch từ chữ “follow”, mặc dù theo chính xác nghĩa của nó phải là “theo dõi” nhưng chữ đó không hay lắm trong tiếng Việt [↩]

# facebook, social network, twitter, web 2.0

Đọc & Tham gia thảo luận (18 phản hồi)

Trong bài viết đầu tiên, tớ đã thử đưa ra những nhìn nhận đánh giá của mình về những ví dụ “thành công” những dịch vụ web Việt Nam trong năm 2008, với định nghĩa của thành công dựa trên hai yếu tố chính sau:

• Xây dựng cơ sở người dùng. Một dịch vụ thành công trước hết phải là một dịch vụ có một lượng người dùng lớn áp đảo.
• Nó phải tự nuôi sống được chính mình (qua lợi nhuận trực tiếp, hoặc thể hiện qua khả năng thu hút đầu tư)

Trong số những dịch vụ “Mạng Xã Hội” được đề cập đến trong bài viết đó, tớ cho rằng hầu hết các dịch vụ nhái của Việt Nam đều thất bại trong việc thu hút người dùng và rằng hai ví dụ thành công đáng tiếc lại không phải là một sản phẩm của Việt Nam: Yahoo! 360 và Cyworld. Trong bài viết này, tớ sẽ giải thích thêm về khía cạnh này.

Sau khi được đưa lên, đã có những phản hồi về bài viết đầu tiên nhưng không phải thông qua hệ thống phản hồi của Người Tập Viết. Phần lớn trong số đó cho rằng những nhận định của tớ được đưa ra một cách thiếu cơ sở và không thể hiện thực tế. Do không nằm trong hệ thống phản hồi của Người Tập Viết, tớ sẽ có một bài viết riêng để trả lời cho phản hồi đó. Bài viết này có lẽ cũng sẽ mắc phải một khuyết điểm tương tự. Nhưng cho dù những nhận định của tớ có thể không có đủ cơ sở (là số liệu hay kinh nghiệm làm việc), tớ hi vọng nó sẽ cung cấp một góc nhìn về vấn đề.

# cyworld, faceviet, guongmat, social network, tamtay, web 2.0, yahoo360

Đọc & Tham gia thảo luận (27 phản hồi)

Năm 2008 có lẽ sẽ được đánh dấu đối với giới công nghệ thông tin Việt Nam như là một năm của các dịch vụ web. Sau một thời gian ngắn, ảnh hưởng từ những dịch vụ web 2.0 của thế giới đã lan đến Việt Nam. Cả ngành công nghiệp phần mềm Việt Nam – vốn từ trước chủ yếu tập trung gia công phần mềm cho các công ty nước ngoài – nay “chuyển mình” trước ảnh hưởng của nó. Không còn ai đi phát triển những phần mềm đơn lẽ để rồi bị bẻ khóa lậu – mọi người đều đi phát triển những dịch vụ web được gọi chung là “mạng xã hội”, “Web 2.0” – cho dù không phải ai cũng định nghĩa được “2.0” nghĩa là sao và cũng chẳng cần biết nó có tạo ra “cộng đồng” hay không.

Con số không chính thức cho rằng chỉ trong 2 năm 2007 và 2008, hơn 100 công ty mới đã được thành lập với những sản phẩm riêng của mình trong mảng công nghệ này¹. Bài viết này chắc chắn không thể điểm hết mặt những sản phẩm đó – mà có lẽ rất nhiều trong số đó cũng không có gì đáng để để mắt đến. Thay vào đó, tớ sẽ đưa ra một góc nhìn tóm lược của riêng mình về những ví dụ thành công cũng như thất bại giữa rừng những sản phẩm đó – qua đó làm nền cho những phân tích riêng của tớ trong bài viết kế tiếp.

1. Con số 100 có lẽ là một sự phóng đại. Fresco 2.0 có một danh sách khá dài tóm tắt những dịch vụ đáng chú ý – dù rằng nó vẫn còn quá ít so với con số đưa ra [↩]

# caravat, clip.vn, cyvee, cyworld, guongmat, sannhac, social network, tamtay, thegioiban, vietnamworks, web 2.0, yahoo360, yobanbe

Đọc & Tham gia thảo luận (19 phản hồi)

Bài này đã viết khá lâu – ngày 22/3/2008 và ban đầu có một phần về một ý tưởng của tớ về mô hình của một mạng xã hội Việt Nam, định sẽ viết chi tiết hơn rồi mới đưa lên. Tuy nhiên, tuần này và tuần sau sẽ bận thi cuối kỳ nên có lẽ tớ sẽ không có thời gian để cập nhật Người Tập Viết, vậy nên tớ tạm cắt phần ý tưởng đó ra và sẽ đưa lên sau khi được chỉnh sửa chi tiết hơn.

Trên blog của HarryD vửa có một bài viết mới so sánh về những bản nhái Facebook của Việt Nam nhân dịp một dịch vụ mới của Công ty Cổ phần Truyền Thông Việt Nam (VC Corporation) Zoomban.com (tớ dịch từ bài viết tiếng Anh):

Cuộc cạnh tranh giữa các bản nhái Facebook của các công ty Việt Nam giờ đây trở nên kém thú vị bởi chúng ta dường như đã xác định được người có khả năng dẫn đầu [ý nói đến Zoomban với các lợi thế đầu tư của VC - NTV]. Điều thú vị hơn là người chiến thắng bằng cách nào sẽ thu được lợi nhuận từ dịch vụ của mình và tự mình tạo ra những nét riêng so với Facebook. Từ góc nhìn cá nhân, tôi vẫn cho rằng Facebook là một hiện tượng duy nhất ở Mỹ và bất kỳ nỗ lực nào để sao chép nó ở các quốc gia với nền văn hoá khác đều sẽ là rất mạo hiểm – với dịch vụ Xiaonei của Trung Quốc là một ví dụ minh hoạ.

Không hoàn toàn đồng ý với HarryD, tớ cho rằng thất bại của những mô hình “nhái” của Facebook hiện nay không phải xuất phát từ yếu tố văn hoá. Sự phổ biến của blog và gần đây là những dịch vụ chia sẽ như Clip.vn đã chứng tỏ rằng giới trẻ Việt Nam hoàn toàn không ngại chia sẽ và có xu hướng tiếp cận rất nhanh đối với những xu hướng mới về công nghệ…

# facebook, mạng xã hội, social network, Vietnam

Đọc & Tham gia thảo luận (10 phản hồi)