Cuộc sống như một đoàn tàu đang chạy trên đường ray thời gian.

Đi ngược nó sẽ cảm thấy nó như trôi đi nhanh hơn, chẳng thấy gì để rồi chỉ còn lại mỗi mình trên sân ga. Đó là những người muốn nhanh chóng quên đi hiện tại, chờ đợi và hi vọng một chuyến tàu khác sẽ đem lại niềm vui và hạnh phúc. Những ai đứng lại nhìn sẽ chỉ kịp thấy những khuôn mặt đi qua trong phút chốc mà chẳng kịp nhớ. Họ, vì một lý do nào đó, chọn lựa hoặc vô tình để mình hờ hững với cả quá khứ và hiện tại, thỏa mãn với những gì mình đang có. Một số người sẽ chạy theo nó để kịp nói vài câu chia tay với vài cái nắm tay ngắn ngủi, nhưng rồi cuối cùng cũng hụt hơi mà đành bỏ cuộc. Những người này cố chạy theo cuộc sống để đạt điều mình muốn với tất cả những gì mình có, dẫu biết rằng rồi mình sẽ có lúc đuối sức. Chỉ những ai kịp mua vé đi trên đoàn tàu đó mới kịp có thể thấy ngắm nhìn những nơi mà nó dẫn di qua trên cuộc hành trình xuyên thời gian…

Không, đừng vội nghĩ ai đúng ai sai hay nên làm theo ai, bởi tất cả chỉ là sự lựa chọn, là cái duyên và có thể cả sự ngẫu nhiên. Có gì sai nếu như quá khứ đẹp lôi kéo bạn muốn ở lại, chờ đợi một sự khởi đầu mới? Có gì sai nếu ai đó lựa dừng lại để ngắm nhìn cuộc sống trôi qua? Liệu có sai nếu bạn luôn nỗ lực hết mình cho những điều mình muốn? Và những người có được vé tàu liệu có phải may mắn khi trong suốt cuộc hành trình họ chỉ có thể đi qua lại trên một đoàn tàu, chỉ biết một số giới hạn những mối quan hệ, đi qua nhiều nơi nhưng chẳng biết nơi nào?

Ở lại với quá khứ nhưng đừng ngần ngại đi theo một trong những chuyến tàu tiếp theo. Dừng lại ngắm nhìn nhưng đừng để mình trở nên vô ích, hãy giúp đỡ những người khách vừa mới xuống sân ga lạ. Luôn cố gắng nhưng đừng buông xuôi nếu đến một lúc bạn không thể theo kịp, vì sẽ luôn còn những chuyến tàu khác mà bạn có thể lên để đuổi theo mục tiêu của mình. Nếu được đi theo những con tàu, hãy can đảm dừng lại bước xuống ở những ga tàu mới để khám phá những điều mới lạ.

Hãy luôn nhớ, cuộc sống không phải chỉ có một chuyến tàu duy nhất.

# life, philosophy, time

Đọc & Tham gia thảo luận (5 phản hồi)

Đọc trong bài viết AirAsia vào Việt Nam, liệu có nhiều thử thách? có một nhận định rất sâu sắc và thú vị. Mặc dù cũng không rành gì về lĩnh vực này, sau khi đọc xong bài viết và đôi chút tìm hiểu, tớ cũng muốn chia sẽ góc nhìn của tớ về mảng dịch vụ này nói chung cũng như những thử thách cơ bản mà AirAsia nói riêng sẽ có thể gặp phải ở thị trường Việt Nam.

Trong bài viết trên được liên kết ở trên có một nhận định như sau:

Có một thực tế không thay đổi đối với các hãng hàng không chi phí thấp  là mô hình hoạt động kinh doanh với mức chi phí được giảm thiểu tối đa. Đứng từ góc độ hãng bay, rõ ràng khái niệm hãng hàng không chi phí thấp không có sự thay đổi đáng kể về cấu trúc kinh doanh.

Theo tớ, vẫn có một sự khác biệt về hướng tiếp cận giúp giải thích lý do tại sao các hãng máy bay lớn không thật sự thành công trong thị trường bay giá rẻ: hướng tiếp cận để đạt được mức giá rẻ. Nếu như các hãng hàng không giá rẻ như AirAsia bắt đầu từ việc tìm hướng xây dựng dịch vụ để giảm thiểu chi phí từ gốc, các hãng hàng không đơn giản chỉ cắt bỏ các dịch vụ mà họ có thể cắt được để giảm chi phí. Một chút tìm hiểu sẽ thấy được những nhân tố được xem là đã dẫn đến thành công của AirAsia¹:

• Trong thời kỳ khủng hoảng của ngành công nghiệp hàng không sau vụ 11/9, AirAsia đã tận dụng để có được những hợp đồng rẻ mạt với các nhà sản xuất máy bay (cũng như mua lại từ các hãng hàng không – một phần lý do tại sao rất nhiều máy bay của AirAsia được cho là hàng cũ “second-hand”).
• Chỉ thực hiện hình thức bán vé trực tiếp qua mạng mà không qua các đại lý bán vé (tương tự như cách của Dell)
• Họ sử dụng phần lớn chỉ một loại máy bay, giúp giảm thiểu chi phí huấn luyện phi công
• Yêu cầu tiếp viên giúp dọn dẹp khoang bay để rút ngắn thời gian quay vòng
• Họ thậm chí thuyết phục các phi công khi cất cánh không sử dụng hết công suất của máy và ngay lập tức bay lên độ cao hành trình để giảm thiểu năng lượng, giúp tiết kiệm hơn 26% năng lượng.

Tất nhiên, bên cạnh những chính sách để giảm thiểu chi phí, AirAsia cũng tìm cách cắt bỏ những dịch vụ và để chúng thành tùy chọn² (một số là miễn phí ngay cả đối với các hãng hàng không giá rẻ khác):

• Bạn sẽ phải trả tiền để được chọn ghế ngồi cũng như đối với các vị trí ưu tiên (ví dụ như gần cửa sổ,…)
• Bạn phải trả tiền để được sử dụng hệ thống giải trí sau ghế
• Phải trả tiền để ký gửi hàng hóa (tính theo khối lượng, không phải theo số lượng)
• Bữa ăn trên máy bay cũng được cắt bỏ và bạn sẽ phải tự mua (cũng như đối với các vật dụng khác như chăn đắp)

Cũng chính từ đặc điểm này mà bản thân AirAsia cũng chịu không ít điều không hay do người mua không nắm rõ về những giới hạn đặt biệt này khi mua vé. Ví dụ như người mua sẽ không tính trước được rằng họ sẽ phải trả thêm chi phí cho hành lý và giới hạn của trọng lượng hành lý cũng thấp hơn bình thường – 15Kg. Nhưng nói chung, nếu như việc kinh doanh vé máy bay giá rẻ bởi các hãng hàng không lớn như Vietnam Airline có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh của họ (người mua chỉ xem đây là một hình thức “khuyến mãi” và vẫn trông đợi mức độ dịch vụ như thông thường, và khi phát hiện ra họ bị cắt sẽ có cách nhìn tiêu cực) thì điều này sẽ được chấp nhận như một yếu tố tất yếu đối với những hãng chuyên cung cấp giá rẻ từ gốc.

Thử thách của Air Asia khi tham gia ở thị trường Việt Nam bằng cách liên doanh với VietJet chính vì vậy sẽ phụ thuộc một phần rất lớn vào khả năng liệu họ có thể tiếp tục thực hiện các phương châm giảm thiểu chi phí như ở trên để có lời hay không. Ngược lại, thử thách của Vietnam Airline có lẽ lại phụ thuộc vào liệu điều mà tờ The Economist cho rằng đã đem lại thành công cho Air Asia ở những nước châu Á khác có áp dụng ở Việt Nam hay không:

Những người hoài nghi từ lâu đã cho rằng trong lĩnh vực vận chuyển bằng đường hàng không, châu Á hoàn toàn khác so với Mỹ và Châu Âu. Những đối tượng thượng lưu sẽ muốn được cung phụng từng chút trên máy bay và sẵn sàng trả tiền cho điều đó. Hơn nữa, những thị trường nội địa được bảo vệ nghiêm ngặt, cũng như sự thiếu thốn về những sân bay giá rẻ hạng hai sẽ khiến cho giá vé vượt ra ngoài tầm với của nhiều người. Ông Fernandes đã chứng minh rằng suy nghĩ như vậy là sai lầm. Hãng hàng không của ông được xây dựng cơ bản trên nhận định rằng người châu Á, ngay cả tầng lớp giàu có, cũng muốn những món hàng hời giống như tất cả mọi người khác, và bằng cách cắt bỏ tối đa mọi chi phí có thể khiến hạ giá vé đủ thấp để mọi người có thể sử dụng được.

Câu hỏi đặt ra sẽ là: liệu những người vốn có điều kiện ở Việt Nam có sẵn sàng chịu đựng để có được tấm vé rẻ hơn hay không? Bởi vì đây chính là đối tượng hướng đến chính của những hãng máy bay lớn như Vietnam Airline, câu trả lời sẽ quyết định khả năng và chiến lược cạnh tranh của họ một khi Air Asia chính thức cung cấp dịch vụ ở thị trường Việt Nam.

1. Having fun and flying high – The Economist [↩]
2. AirAsia – Wikipedia [↩]

# air asia, airline industry, business, vietnam airline

Đọc & Tham gia thảo luận

Đọc bài viết Nghiện những thành tích ảo bàn về sự liên quan giữa hai hướng hành xử của con người với 2 thể loại trò chơi, nhận thấy nhiều điều. Không phải là không hề nhận thức về nó, mà có thêm được một cái nhìn mới hơn.

Có 2 cách mà con người vượt qua những thách thức. Một số người xem đó là cơ hội hành động để thể hiện tài năng và trí tuệ của họ. Số khác lại xem đó là những cơ hội để nắm bắt, cải thiện kỹ năng và kiến thức của mình. Đưa một vấn đề đơn giản cho Paul, một người thiên về thành tích, và Matt, một người theo trường phái kiên trì nắm bắt, cả hai sẽ giải quyết vấn đề dễ dàng. Paul sẽ làm xong rất nhanh và mĩm cười tự hào về điều đó. Matt cũng sẽ giải quyết được vấn đề và sẽ thỏa mãn rằng anh ta đã nắm được những kỹ năng cần có. Bây giờ đưa cho họ một vấn đề khó hơn. Paul sẽ nhảy vào giải quyết vấn đề nhưng rồi nhanh chóng nhận ra rằng anh ta không thể vượt qua nó một cách dễ dàng như lần trước. Cơ hội thể hiện không còn khiến Paul nhanh chóng chán nản và bỏ cuộc. Ngược lại, Matt mặc dù khó chịu nhưng sẽ vẫn cố gắng. Việc không giải quyết được ngay vấn đề đối với anh ta có nghĩa là vẫn còn có một điều gì đó cần phải học và Matt sẽ kiên trì cho đến khi anh ta nắm bắt được điều đó.

Nếu như trường phái thiên về thành tích thường có tác dụng khuyến khích đối với những thách thức dễ, nó nhanh chóng bị mất đi đối với những vấn đề khó. Và vì những việc đáng làm hầu hết đều khó, chính những người theo trường phái kiên trì nắm bắt thường đạt được những thành công trong học vấn lẫn sự nghiệp.

Những nhìn nhận và so sánh trên có lẽ không có gì thật sự mới, nhưng tác giả bài viết đã có một nhìn nhận thú vị sự định hướng đến hai đối tượng này qua 2 thể loại trò chơi khác nhau: dạng RPG¹ và trò chơi hành động:

Những trò RPG có rất nhiều kiểu, nhưng tất cả đều không khó. Như tôi nhận ra từ hồi bé, phần lớn cách thách thức trong những trò chơi này đều có thể dễ dàng bị đánh bại bằng cách dành nhiều thời gian hơn. Trò chơi RPG thưởng cho sự kiên trì chứ không phải là những kỹ năng. Hầu như chưa bao giờ người chơi bị đòi hỏi phải cố gắng hơn – chỉ có “nhân vật” trong trò chơi cần được cải thiện.Thất bại trước Zeromus có thể là vì chiến thuật của bạn có vấn đề, nhưng cũng có thể là vì bạn đang ở mức “level” còn quá thấp. Cái nào dễ khắc phục hơn? Trong khi người chơi chỉ cần ngồi đếm thời gian, nhân vật trong trò chơi đat được những thành tích rất anh hùng, cứu sống mọi người và đánh bại các thế lực. [...] Người chơi được tung hô với những lời tán dương cho những thành tích không có thật. [...] Ngay cả khi những lời tán dương đó là cho sự nỗ lực hơn là những kỹ năng, đó vẫn là những lời nói dối. Người chơi chỉ mất đi thời gian.

[...]

Sonic Adventure DX không quá khó để hoàn tất, nhưng tôi không dừng lại ở đó: trò chơi còn có một hệ thống thành tích mà người chơi được tặng huy chương mỗi khi vượt qua được một mốc nào đấy, ví dụ như khi Sonic hoàn thành một màn trong một thời gian ngắn ấn tượng. Rất nhiều những cột mốc này rất khó và tôi đã không thể vượt qua nó trong lần đầu, lần thứ hai, thứ năm hay thứ 10. Nhưng tôi vẫn cứ cố và khi mà tôi đã đạt được hết 160 huy chương trong trò chơi, tôi biết rằng mình đã hoàn thành một cột mốc. Chính tôi, chứ không phải Sonic, đã tự cải thiện mình để vượt qua những thách thức đó. Tôi đã xây dựng được một kỹ năng thực tế, cho dù có thể nó là vô ích. Tôi đã làm một việc mà tôi có thể tự hào về nó: tôi đã xây dựng cho mình thói quen không bỏ cuộc.

Tớ vẫn còn nhớ hồi học lớp 12 có một cậu bạn đến lớp học thêm chỉ luôn khoe về thành tích “leo hạng” của mình trên những diễn đàn mà thứ hạng được tính dựa trên số bài. Đó mặc dù là một sự so sánh không hoàn toàn giống với ví dụ ở trên, nhưng cũng tương tự – những gì đạt được vẫn chỉ là những thành tích ảo mà điều duy nhất bạn phải bỏ ra là thời gian. Từ đây cũng có thể thấy được sự nguy hại của những loại trò chơi nhập vai đã du nhập vào VN trong thời gian qua. Đó không chỉ việc những bạn trẻ ngồi đốt thời gian trên màn hình máy tính thay vì học hành, mà quan trọng hơn nó góp phần hình thành cách suy nghĩ “nghiện” về những thành tích ảo mà bản thân không cần bỏ ra chút nỗ lực nào cả.

Cuối cùng, có một đoạn mà tớ rất tâm đắc, có lẽ sẽ ghi nhớ khi dạy con mình:

Khi còn trẻ thơ, người ta rất dễ để thiên theo một trong hai trường phái này. Tất cả đều tùy thuộc vào cách mà chúng được tán thưởng. Nếu bạn hoàn thành tốt một tác vụ nào đó và được khen “Con thật là thông minh”, nó sẽ dạy bạn giá trị về khả năng và vì vậy sẽ khiến thiên về hướng thành tích. Ngược lại, nếu bạn được bảo rằng “Ồ, con đã làm rất nỗ lực”, nó sẽ dạy bạn chú trọng đến sự nỗ lực để đạt được một kết quả nào đó..

1. ”Role-Playing Game” – trò chơi nhập vai [↩]

# education, game

Đọc & Tham gia thảo luận (6 phản hồi)

Cây mai trắng ở nhà

Còn nhớ mới cái tết năm nào cùng đám bạn tụ tập lại nhà ngồi đánh bài nghe đụng bài “Xuân Này Con Không Về” mà cảm thấy một cảm xúc buồn rất khó tả. Và rất nhiều những cái tết khác trôi qua thật bình thường, chỉ kịp canh giờ gọi điện về chúc mừng năm mới ba mẹ rồi đi làm hay lên trường.

Sau 6 cái tết xa nhà, cái tết đầu tiên ở Việt Nam cùng với gia đình đem lại những cảm giác thật đặc biệt đến từ những điều rất nhỏ và tưởng như vô cùng giản dị. Đó là những ngày tất bật chuẩn bị, tân trang và dọn dẹp lại nhà cửa để đón năm mới (cho dù vì vậy từ lúc về là đã bận – mãi đến giao thừa vẫn còn sót mấy cái tách chưa kịp tráng :). Đó là lần đầu tiên gói cái bánh chưng ở nhà bà nội để đem về đặt lên bàn thờ bà ngoại (dù rằng giờ đây ở quê đã nấu bằng than tổ ong, không còn có dịp để ngồi bên bếp lửa đợi như trong sách vở). Đó là lần đầu tiên sau hơn 10 năm ngồi xem tivi đợi và tách nồi mứt dừa mẹ tự làm. Đó là cái cảm giác đêm giao thừa ngồi cùng với gia đình ở phòng khách xem bắn pháo hoa từ xa, nhận lì xì đầu năm của ba mẹ, rồi cùng nhau ngồi ăn và uống chai rượu mới mở. Ngày xưa chỉ đợi đến cái tết để được nghỉ học chơi bời mà không bị la, ăn bánh kẹo và uống Coca-Cola thả giàn hay là để nhận tiền lì xì từ mọi người. Giờ đây, cảm nhận về cái Tết đã không còn là chuyện ăn uống mà là những giây phút được ở bên ba mẹ và người thân. Tết không chỉ đẹp trong thời khắc giao thừa, mà Tết đẹp trong những ngày háo hức chuẩn bị. Tết đối với tớ vì vậy chẳng “bình thường” hơn chút nào. Chợt nhận ra rằng ý nghĩa của Tết không thay đổi theo thời gian, mà nó thay đổi theo từng quãng đời của bản thân mỗi người. Nhỏ thì nhìn cái tết như một dịp để được ăn uống. Lớn hơn một chút bắt đầu xem cái Tết như là một dịp để tụ tập bạn bè. Nhưng ai rồi cũng vậy, sẽ đến lúc cảm nhận cái Tết như một dịp để ở bên người thân trong gia đình. Đối với những người đã từng trãi qua những năm ăn tết xa nhà như tớ, điều đó dường như đến sớm hơn một chút.¹

Tớ thật sự đã có một cái Tết đẹp nhất từ trước đến nay với những cái mới và của rất nhiều những điều “cũ” mà đặc biệt. Chúc mọi người, những ai lâu lâu vẫn còn nhớ tới blog NTV và đọc bài viết này, một năm mới có nhiều thời gian được ở bên những người mình yêu thương.

Tái bút – Một chút cập nhật về bản thân: Tớ đã về Việt Nam được hơn 1 tháng, hiện đang ở Đà Nẵng và sẽ rất vui nếu được gặp thêm các bạn (số ĐT liên lạc và email có thể tìm thấy trên trang web leduytien.com). Về dự định nghề nghiệp, hiện tại kế hoạch là tớ sẽ ở lại Đà Nẵng làm trong 1-2 năm đầu (điều ước ở trên), sau đó mới thử sức mình ở HCM. Vì vậy, nếu bạn nào biết có công việc nào ở Đà Nẵng liên quan đến lĩnh vực của tớ (thiết kế web) hãy giới thiệu với tớ nhé. Còn về blog Người Tập Viết, trong nửa năm vừa qua cũng đã bỏ bê nhiều; Sắp tới có nhiều thời gian và ổn định lại cuộc sống mới ở Việt Nam sẽ tiếp tục cập nhật nhiều hơn.

1. @Apo: đây không phải là một lập luận phản bác – mà chỉ là một cách cảm nhận từ một người lâu năm mới được về ăn tết lần đầu sau nhiều năm. [↩]

# home, lunar new year

Đọc & Tham gia thảo luận (12 phản hồi)

Mấy ngày gần đây nổi lên trong cộng đồng mạng và giới blogger là sự kiện Viện nghiên cứu và phát triển IDS tuyên bố giải thể để phản đối Quyết định 97¹ của nhà nước giới hạn các chủ để được phép nghiên cứu/phản biện bởi các tổ chức khoa học²:

Ngày 24-7-2009 Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng ký Quyết định số 97/2009/QĐ-TTg ban hành danh mục các lĩnh vực cá nhân được thành lập tổ chức khoa học và công nghệ (sau đây gọi là Quyết định 97), có hiệu lực từ ngày 15-09-2009.

Viện Nghiên cứu phát triển IDS nhận thấy Quyết định 97 có những sai phạm nghiêm trọng sau đây:

Một là: Điều 2 của Quyết định 97 không phù hợp với thực tế khách quan của cuộc sống. [...]

Hai là: Việc cấm phản biện công khai là phản khoa học, phản tiến bộ, phản dân chủ. [...]

Ba là: Quyết định 97 có nhiều điểm trái với đường lối của Đảng và vi phạm pháp luật của Nhà nước. [...]

Toàn viện IDS và từng thành viên đã hết sức đề cao tinh thần trách nhiệm công dân, ý thức kỷ luật và thiện chí, nhưng những cố gắng đó đã không được đáp ứng. Trước tình hình như vậy, với một quyết định hạn chế đến mức vô lý quyền nghiên cứu của một tổ chức khoa học, Viện nghiên cứu phát triển IDS không thể tiếp tục hoạt động theo sứ mệnh đã xác định trong mục tiêu ghi vào Điều lệ của mình. Chấp nhận hoạt động theo Quyết định 97, viện IDS và các thành viên sẽ không thể làm đúng tinh thần của Nghị quyết Trung ương Đảng về trí thức mới ban hành, đồng thời không thể làm tròn trách nhiệm công dân và nghĩa vụ người trí thức của mình.

Ngày 14-09-2009, Hội đồng Viện IDS đã họp phiên toàn thể, quyết định tự giải thể để biểu thị thái độ dứt khoát của Viện đối với Quyết định 97. Quan điểm của Viện chúng tôi được trình bày trong tuyên bố này và được công bố kèm theo các tài liệu liên quan.

Trước hết, tớ hoàn toàn đồng ý với tất cả những điểm được nêu trong giải thích của viện và cực kỳ thất vọng trước thông tin về nghị định này. Nhưng mặt khác, tớ không đồng ý với cách thể hiện sự không đồng ý bằng cách giải thể.

Có một câu chuyện không liên quan là mấy mà tớ muốn chia sẽ. Cách đây mấy hôm trên quán có một khách hàng người Việt rất quen đến ăn và hỏi thăm. Khi được biết rằng tớ sẽ về lại Việt Nam tháng tới đã tỏ ra rất ngạc nhiên và hỏi tại sao lại về, rằng tớ không nên về đó. Dễ nhận thấy hàm ý của cô này là về tình hình và môi trường của Việt Nam không thể nào so sánh được so với ở đây và dường như đã có sẵn định kiến về nó, tớ đã đơn giản trả lời cô ấy rằng đó vẫn là tổ quốc mình. Nhưng qua câu hỏi đó tớ ngẫm và nhận thấy có hai cách nhìn: có người cho rằng tình hình ở Việt Nam không tốt, cho rằng mình không thể sống được trong một môi trường giới hạn như vậy và tìm mọi cách ra đi. Cách thứ hai là bạn ở lại và góp sức có thể của mình để dần cải thiện nó.

Trong thông cáo trên của viện có phân tích rõ cho thấy rằng đây không chỉ đơn giản là vấn đề “ảnh hưởng riêng đến hoạt động của viện” mà nghị quyết còn ảnh hưởng tới toàn thể cộng đồng nghiên cứu khoa học ở Việt Nam, nguy hại cho tương lai của đất nước (bên cạnh việc cũng chỉ ra rằng nó đi ngược với đường lối của Đảng). Việc tự mình đóng cửa của viện có thể nói là đã làm “tròn trách nhiệm công dân” khi tự xét thấy mình không thể hoạt động mà không phạm luật thì tự đóng cửa không làm nữa. Nhưng với danh nghĩa là một tổ chức khoa học, thay vì đại diện đứng lên bảo vệ quyền lợi của mình lại tự rút lui³, liệu viện đã làm tròn “nghĩa vụ người trí thức”? Có lẽ việc tuyên bố giải thể là một cách của viện để tạo sự chú ý trong dư luận về vấn đề này, nhưng liệu nó sẽ có tác dụng gì trong việc thay đổi nó? Nó giống như một tuyên bố rằng chúng tôi chấp nhận nó dù biết nó sai.

1. Nguyên văn quyết định được lấy từ trang VietLaw [↩]
2. Trang web chính của Viện nghiên cứu hiện đang bị quá tải do lượng truy cập vào (không phải vì bị chặn như nhiều người nghĩ). Tớ đăng lại nguyên văn tuyên bố tại đây để các bạn tiện theo dõi. [↩]
3. Nói một cách chính xác, Viện nghiên cứu có nói rằng mình đã gửi thư trực tiếp đến Thủ Tướng nhưng không đạt kết quả nên mới rút lui. Đó là một cách làm “đi tắt” theo kiểu rất “Việt Nam” và có lẽ phần nào đã làm mất đi những lựa chọn pháp lý khác của viện trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. [↩]

# IDS, science, social issues, Vietnam

Đọc & Tham gia thảo luận (11 phản hồi)