Bản thân tôi cũng có viết một cái blog, và tôi cũng thấy tình trạng tương tự như Tiên thấy, đó là có một vài bài, tôi rất *tâm đắc*, nhưng lại có rất ít người bình luận, trong khi một số bài khác, chẳng chứa bao nhiêu tri thức trong đó, mà lại thu hút được rất nhiều người tham gia tranh luận.

Đúng như Paul Graham và Tiên nói (tôi thích câu *bất đồng là nguồn gốc của thảo luận*), phải bất đồng thì người ta mới tham gia thảo luận. Do đó, tôi nghĩ đến một vài nguyên nhân, có thể lý giải được hiện tượng ở trên:

1. Bài mà tác giả *tâm đắc* thường là rất đầy đủ và lập luận chặt chẽ dựa trên nền tảng học thuật hoặc kinh nghiệm cá nhân nên hầu như không còn điểm nào sót lại để mà tranh luận.

2. Bài mà tác giả *tâm đắc* thường có xu hướng diễn giải, giải thích hoặc cung cấp thông tin về một vấn đề nào đó. Những bài như vậy ít gây ra tranh luận bởi nó toàn nói lên *sự thật* hoặc nó đề cập đến một vấn đề quá mới hoặc quá khó với số đông người đọc.

3. Những bài gây ra nhiều tranh luận là những bài tác giả đưa ra nhận xét không dựa vào nền tảng học thuật hoặc sự thật mà chủ yếu là cảm xúc cá nhân (nói cách khác, nhận xét theo cảm tính). Cảm tính thì mỗi người mỗi khác, do đó dễ gây ra bất đồng quan điểm hơn.

Tôi nghĩ 3 lý do này, cộng với 3 lý do ở trên, có thể phần nào giải thích được tại sao người ta ít bình luận và thường bình luận ở những chủ đề không thú vị (với tác giả).

Phải thừa nhận là Thái cũng đã nói được điều mà tớ cũng suy nghĩ (lý do tại sao tớ ghi chú thêm "Cá nhân tớ đọc bài viết này đã thấy có vài điểm mà tớ cho rằng có thể suy nghĩ khác đi").

1. Nguoitapviet nói ra được vấn đề của số đông. Việc ko có nhiều phản hồi, nhiều người cũng muốn nói ra, cũng muốn phân tích với những giả định tương tự. Ở đây, nguoitapviet chỉ ra được một cách gãy gọn, dù còn mang tính chủ quan, nhưng điều này nên được ghi nhận. Do đó, những người chưa tự tin để viết ra nội dung này, cũng tìm được tiếng nói chung. Thứ hai, người đọc cũng có thể học cách viết của nguoitapviet để diễn đạt ý mình gãy gọn hơn. Thứ ba, việc nguoitapviet nói cho thế giới biết là tôi tồn tại, đồng nghĩa với việc đánh thức một số cá nhân khác nên tìm ra tiếng nói của mình và khẳng định mình. [Với ý thứ 3, tớ không nghĩ đây là mục đích của nguoitapviet, góc blog này có lẽ mang tính chia sẻ nhiều hơn là có ý định "gọi dậy một cái gì đó ở người khác". Còn nếu có mục đích ấy, thì tớ nghĩ nguoitapviet có tầm nhìn xa.]

2. Nếu Thái đã đóng vai một người quan sát lặng lẽ, bền bỉ, thì hẳn Thái sẽ nhặt nhạnh được không ít những điều đáng học trong suy nghĩ của người viết. Trước hết, việc nguoitapviet phát hiện nhiều vấn đề ở nhiều khía cạnh, đã là một điều để người đọc học tập. 

Tớ quan niệm, dù học ít, hay học nhiều, dù học một chữ, hay học một ý, dù học từ một bức ảnh, hay một cách đánh dấu chữ ký trên bức ản, đều là học tập. Vì thế, cái đầu tiên tớ ghi nhận ở nguoitapviet là ý thức chia sẻ về thông tin xuất phát từ ý thức quan sát thế giới đa dạng.

Thứ hai, về nội dung của những vấn đề được đề cập bởi nguoitapviet.

Nó mới, và thú vị cho những người chưa biết. Nó sống, trong những người có cùng sở thích. Nó (có thể) bình thường, trong những người biết rồi và có phân tích cao hơn. Nó bình thường với những người không thích.

Do đó, nên chia số đông ra làm nhiều đối tượng để biết là thông tin tiếp cận con người ở những mặt nào, ở mức độ nào. Nên tớ ko đồng ý với Thái ở một chỗ: "những vấn đề mà nguoitapviet đề cập đều là những điều mà số đông đã biết". 

Chính vì thế nên mới cần phản hồi để tìm thấy tương tác giữa tập thể. Còn có ít  phản hồi, thì có lẽ nguoitapviet nên đặt câu hỏi mới về cách tiếp cận người đọc ra sao cho mới.

Tớ cũng dành thời gian để viết những dòng này. Nhưng tớ thấy không mất mát cái gì của mình cả.  

BTW, tôi thấy các nhận định của Tiên chủ yếu hướng đến người đọc, tôi nghĩ có nên thêm một vài lý do kiểu như:

1. nguoitapviet kô đủ thú vị để số đông giành thời gian để bình luận.

2. những vấn đề mà nguoitapviet thấy là thú vị thì số đông không thấy như vậy.

3. những vấn đề mà nguoitapviet đề cập đều là những điều mà số đông đã biết.

-Thái

1. Thứ hai, "Khả năng phân tích" là khả năng do mình học hỏi và rèn luyện mới có (tình hình hiện nay mà ai cũng biết là Việt Nam ta hoặc là không có đầu tư khoản đó, hoặc là đầu tư không đúng mức). - đó là điều anh muốn nói.
2. Bước đầu tiên khi viết tiểu luận mà ông thầy em chì: brainstorm -phần lớn những ai chưa từng đi học ở nước ngoài hoặc ở các trung tâm nước ngoài ở Việt Nam đều không biết bước này, vì vậy nói phần lớn không biết cách diễn đạt không hẳn là sai.

Những điều em nói không phải không có cái lý của nó, nhưng theo anh vẫn chưa đủ sức thuyết phục để bác bỏ những nhận định trong bài 100%.  

(Em thử gạch dưới nguyên phản hồi này, nếu nó xuất hiện thì chắc lần trước có vấn đề, nếu không thì anh nhớ sửa lại nhé.)

1- Về giả định Phải chăng người Việt chúng ta không có khả năng suy nghĩ có tính phân tích về những vấn đề mà họ bắt gặp? của anh, em hoàn toàn không đồng ý. Lí do thứ nhất là blog viết bằng tiếng Việt, nhưng không có nghĩa là người Việt nào cũng đọc (vì không phải nhà nào cũng có internet) => dùng người Việt chung chung là không chỉnh xác ("người Việt thuộc nhóm liên quan đến blog" có chỉnh hơn không? <- em hỏi thôi). Thứ hai, "Khả năng phân tích" là khả năng do mình học hỏi và rèn luyện mới có (tình hình hiện nay mà ai cũng biết là Việt Nam ta hoặc là không có đầu tư khoản đó, hoặc là đầu tư không đúng mức). Ngay cả khi đã biết phân tích rồi thì cũng mất một khoảng thời gian để phân tích một cách tương đối đầy đủ. Và nếu như để phản hồi dài thì sẽ mất nhiều thời gian (khi chủ yếu người đọc nói chung là để lấy thông tin) => không phản hồi.

2- Về giả định thứ hai: Một lý do khác có thể là vì rất ít người trong chúng ta có thể diễn đạt những suy nghĩ của mình bằng cây bút, em cũng bác bỏ vì những lí do sau đây:

a) Sự thật, ai cũng có thể dùng bút để diễn đạt ý kiến của mình (dù đó chỉ là những chữ, từ rời rạc vô nghĩa hiện lên trong bộ não -> bước đầu tiên khi viết tiểu luận mà ông thầy em chì: brainstorm).

b) Dựa trên sự chuẩn xác mà nói, người đọc chỉ vì "ngại" mà không phản hồi lại thôi. "Ngại" vì nhiều nguyên nhân: không hiểu rõ vấn đề được viết để "cãi" lại; lười (ôi, cái bệnh muôn thuở); và có hàng đống nguyên nhân khác mà ai cũng tự chế ra cho riêng mình.

3- Chỉ có giả định thứ ba: Phải chăng chúng ta không có đủ tự tin để đứng đằng sau những suy nghĩ của mình? là theo em đã lấy 1 trong những "cái hạt" của vấn đề ra trước mặt bàn dân thiên hạ :)) Vả lại, ý kiến được đăng lên không chỉ một người mà rất nhiều người biết. Vì thế sự xấu hổ vì bị phát giác sẽ bị nhân lên nhiều.

4- Em thích đoạn này nhất, vì hợp ý em: "Phản hồi theo kiểu đi ngược lại điều mà tác giả nói với rất ít hoặc gần như không có gì chứng minh cụ thể. Nguyên tắc của một lập luận có sức thuyết phục là bạn không bao giờ phản đối và cho tất cả những gì người khác nói là sai (cho dù trong lòng bạn thật sự nghĩ như vậy) và nói điều ngược lại hoàn toàn."

Theo em, thảo luận không phải để người được cho là đúng phải làm cho người bị cho là sai bị khuất phục, mà là để nêu ra một giải pháp mới thỏa mãn cả hai phía.

5- Em cũng rất lưỡng lự khi dùng từ để viết. Đôi khi gặp từ tiếng Anh hợp lí mà em không biết dịch ra tiếng Việt sao. Vì vậy, em thường viết bằng tiếng Anh hơn.

@Tiểu Bư: Vui mừng là em đã nhận ra và có cùng suy nghĩ với anh về vấn đề sử dụng tiếng Việt-Anh hỗn tạp của những người đi du học. Anh thường cố gắng tối đa để tránh những trường hợp như vậy (mặc dù đôi khi thấy rằng cách diễn đạt trong tiếng Anh hay hơn nhiều).  

Tôi đồng ý "Phải chăng người Việt chúng ta không có khả năng suy nghĩ có tính phân tích về những vấn đề mà họ bắt gặp? Nếu là vậy, nó sẽ giải thích lý do theo cách của Paul Graham, vì nếu không có khả năng phân tích về một vấn đề, bạn sẽ không thể “bất đồng” với nó." Bởi vì nó có hình ảnh của chính tôi.

Hơi chán tẹo, vì nó "formal" quá. Nhưng em thích :D. Cảm ơn anh. 

Nhìn từ góc độ người đưa ra vấn đề để thảo luận: Người viết cần hiểu rõ những bài viết này là cho ai. Nếu họ đưa bài viết này nhầm đối tượng, xét chung là 1 cộng đồng đối tượng, thì họ sẽ thất bại, nếu họ cho thất bại = có ít phản hồi.  Việc ko có phản hồi, hoặc phản hồi về những điều nằm ngoài dự đoán của họ, sẽ đi đến thống kê như anh vừa làm. Tuy nhiên, để có được lượng hưởng ứng lớn, thì người viết/ nói, cũng cần có 1 lối dẫn chuyện linh hoạt, có định hướng. Ví dụ, khi kết thúc bài, nên đặt ra những câu hỏi chủ đạo, có tính đào sâu, hoặc mở rộng vấn đề, hơn là hỏi rằng: "ai có ý kiến gì không?"

Đối tượng cùng trình độ, thì tự thân họ đã tự mở rộng vấn đề ra = cách so sánh đến cái khác, tìm mục đích của tác giả khi thảo luận vấn đề, đặt vấn đề trong xu hướng chung … 

Tất nhiên, khi tác giả đã dẫn dắt quá thuyết phục, thì việc có phản hồi hay là chỉ có vỗ tay, phụ thuộc vào cá nhân xuất sắc trong khán giả. Tác giả cũng chờ những luận điểm mới mẻ, và sắc sảo, phải ko?

Nhìn từ người tham gia.

Anh nghĩ rằng: "Phải chăng người Việt chúng ta không có khả năng suy nghĩ có tính phân tích về những vấn đề mà họ bắt gặp?"

Em ko đồng ý, nhưng cũng ko phải là ko có suy nghĩ chung với anh. Điều này giải thích từ góc độ tâm lý thì sẽ rõ hơn. Một khi đã quen phản hồi rồi, thì tự khắc họ sẽ phản hồi nhanh như não xử lí vấn đề. Cô giáo em bảo: Noone’s stupid. Và em đồng ý với cô.

Các bạn em ở nhà, nhất là từ ĐH QG, cũng đang "làm cách mạng" về cách học = thảo luận. Thậm chí, họ mở 1 cuộc tranh cãi về "Cách mạng tháng 8 thành công là do ăn may, có phải ko?". Những cách tiếp cận mới mẻ như thế rất thú vị. 

Em muốn nói đến đây thôi. Vì thực ra em cũng thấy khó khăn khi mở một cuộc thảo luận trong lớp, dù lớp toàn người nước ngoài.