Cơ hội trong khó khăn

Có người nói mấy bữa nay cứ nói gì đến chứng khoán, kinh tế hay lạm phát thì sẽ được tham gia bình luận rất nhiều. Thử xem thế nào.

Trước hết không thể không nhắc đến câu chuyện ngụ ngôn từ blog Thanh Chương để giải thích cho cái tình huống mà thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam vừa qua mới trải qua:

Lời bào chữa ngụ ngôn

Ngày xưa, có ba cánh đồng Thượng, Trung và Hạ, nối với nhau bằng hai cây cầu nhỏ. Đồng Trung có hàng trăm ngàn con cừu (giống các nhà đầu tư nhỏ bây giờ) và vài chục con tê giác (giống các quỹ đầu tư) kiếm ăn qua ngày. Thỉnh thoảng, có tin rộ lên là đồng Thượng mùa này nhiều cỏ lắm (kiểu như tin đồn đầu tư nước ngoài năm nay lớn lắm, Vnindex sắp lên 1000 điểm), nhưng không ai biết chắc chắn. Bình thường, các thú sẽ cùng đợi đến mùa cỏ mọc rồi mới chạy thật nhanh sang đồng Thượng.

Những người không phải là dân kinh tế như tớ có lẽ giống như những chú cừu kia - chẳng hiều đầu đuôi gì cả khi một mặt vấn nghe tin đầu tư vào tấp nập, điểm của nền kinh tế vẫn đang lên,…

Nhưng khốn nỗi cây cầu sang đồng Thượng thì nhỏ (biên độ dao động giá 5% mỗi ngày) nên không đủ chỗ cho tất cả thú chạy qua. Mỗi khi cầu chật thì sư tử gác cầu lại cho tê giác qua trước, (cũng như khi có nhiều lệnh cùng mua giá trần thì lệnh có giá trị lớn hơn khớp trước). Đàn cừu biết mình không thể chen được khi tin đã chắc chắn, nên mỗi khi nghe thấy tin đồn lại chen nhau chạy trước. Trong khi ấy, tê giác đủng đỉnh chờ biết chắc cỏ sẽ lên rồi mới qua cầu, chiếm lấy khoảng cỏ lớn. Nhiều con cừu bị tê giác chèn cho tụt lại sau nên đến muộn, phải mua lại cỏ của tê giác. Tê giác vì thế mà béo tròn, còn đàn cừu mỗi lúc một ít đi.

Lâu lâu, một đồng Trung lại gặp trời nắng to mà bốc cháy, các thú phải chạy sang đồng Hạ để trú. Tê giác biết mình có quyền ưu tiên qua cầu, nên cứ đủng đỉnh: Nếu có đồng Trung bốc cháy thật, thì tê giác sẽ chen được qua cầu. Còn đàn cừu kia, cứ thấy trời nóng là phải nhấp nhổm chạy tọt trước sang bên kia cầu. Nếu không thấy cháy, những con cừu quay trở lại lại phải mua lại cỏ của tê giác. Dẫu thế vẫn còn hơn là bị chậm chân mà chết cháy.

Sư tử gác cầu chỉ thấy cừu cứ chạy đi chạy lại qua cầu, bèn phán: cầu ta hỏng là tại bọn cừu ngu dốt.

Ra là vậy. Cái chính dẫn đến tình trạng của TTCK Việt Nam hiện nay là - cầu quá nhỏ và cừu quá nhiều. Có hai cách: xây cầu mới - hoặc là giết bớt cừu đi. Xây cầu mới có lẽ không khả thi - nhưng chính tình huống hiện nay đã giúp “giết” bớt cừu. Phải thấy rằng sau đợt này, sẽ không còn có kiểu những bà nội trợ thi nhau đi mua cổ phiếu nữa. Thất bại của thị trường chứng khoán VN trong giai đoạn đầu như vậy sẽ đảm bảo không có những khủng hoảng lớn hơn cho xã hội về sau (nếu như tiếp tục đi lên và khiến các bà nội trợ tiếp tục đổ xô đi mua cổ phiếu).

Trên blog của Osin cũng có nói về vấn đề chứng khoán, nhưng từ một góc nhìn khác:

Khi chỉ số VN- index tụt xuống dưới “đáy 500″, Bộ trưởng Tài Chánh Vũ Văn Ninh tuyên bố: “Nếu tôi có nhiều tiền, tôi sẽ chọn thời điểm này (26-3-2008), để mua cổ phiếu”. Nhớ hôm 6-3, Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng cũng đảm bảo, đầu tư bây giờ là “thắng”. Hôm ấy, chỉ số VN-index vẫn còn ở mức 611. Dự báo của các nhà hoạch định chính sách tác động không ít đến tâm lý các nhà đầu tư. Nhưng, đưa uy tín ra đảm bảo cho sự lên xuống của chứng khoán thì quả là vô cùng mạo hiểm.

Từ góc nhìn của một thằng không biết gì về kinh tế, tớ cho rằng thực tế là - nếu bạn có tiền mà không có nhu cầu phải sử dụng nó (trong 2 - 3 năm) thì việc đầu tư vào cổ phiếu ở những thời điểm như thế này là một chiến lược cực kỳ thông minh và đảm bảo ăn lời. Bài học kinh điển là từ nhà tài phiệt người Mexico Carlos Slim (được biến đến sau khi vượt qua Bill Gates trở người giàu nhất hành tinh) - làm giàu bằng cách tận dụng giai đoạn khủng hoảng trầm trọng của nền kinh tế Mexico năm 1982:

Nền kinh tế Mexico xụp đổ năm 1982. Quốc gia này lâm vào cảnh nợ nầng quốc tế chồng chất và các nhà đầu tư đua nhau rời khỏi Mexico. Slim đã nhanh chóng “cuỗm” lấy những tài sản lớn được bán một cách rẻ mạt. […] Nền kinh tế Mexico rồi cũng phục hồi, và đến giữa những năm 80, Slim đã trở thành một trong những doanh nhân lớn nhất của quốc gia này.

Thử tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra với thị trường chứng khoán Việt Nam? Xu hướng tất yếu, TTCK sẽ không thể nào chết hoàn toàn. Giá cổ phiếu sẽ vẫn có thể tiếp tục xuống thấp hơn nữa trong cơn khủng hoảng ban đầu - nhưng không sớm thì muộn, nó sẽ trở lại. Có thể không phải là 1 - 2 năm sau, nhưng nếu có thể nắm giữ cổ phiếu lâu dài thì chắc chắn sau 4 - 5 năm, nó sẽ mang lại một món lợi khổng lồ.

Tất nhiên, để làm được điều này - trước hết bạn phải có tiền và sẵn sàng để nó nằm yên trong vài 3 năm - một điều chẳng dễ dàng gì đối với những “con cừu” như chúng ta.