Hành trình đi tìm một headphone lý tưởng

Là một người sống gần như không thể thiếu âm nhạc nên bên người không bao giờ thiếu cái máy nghe nhạc và một cái headphone (hình ảnh biểu tượng của tớ luôn là một thằng đeo iPod và headphone trên đầu). Nếu như tớ luôn cảm thấy hài lòng một cách tuyệt đối về những cái iPod mà mình sở hữu (lần lượt là iPod 40GB, iPod Video 80GB, và mới đây là iPod Classic 160GB) thì cho đến nay, vẫn chưa có một cái headphone nào làm tớ thỏa mãn hoàn toàn - liên tục thay đủ loại khác nhau. Nhưng đến hôm nay, có thể nói là tớ đã tìm được cái headphone mà tớ biết mình sẽ chẳng còn bao giờ muốn thay thế bằng một cái headphone khác. Vì quá thích cái headphone mới mua này, tớ sẽ dành bài viết này để mô tả chặng đường tớ đến với cái headphone mới - gồm những headphone (hoặc đôi khi là kiểu headphone) mà tớ đã mua và thử. Biết đâu, rất có thể, bài viết này sẽ rất có ích với những bạn cũng có sở thích nghe nhạc mọi lúc mọi nơi như tớ…

Headphone thì có khá nhiều loại: loại nhỏ bỏ gắn vào tai và không có cần treo trên đầu  gồm 3 kiểu: loại mở "Open-Air" như cái headphone mặc định của iPod và mấy cái máy nghe nhạc bình thường có đi kèm, loại gắn chặt vào lỗ tai "Ear Buds" có một lớp mủ xung quanh giúp bịt kín tất cả các kẽ hở và cách âm, và một loại mới là "Ear Clips" có miếng kẹp riêng biệt cho phép bạn "đeo" mỗi bên của headphone mỗi bên tai. Kiểu headphone thứ hai là loại to trùm tai và có cần "treo" lên đầu, cũng có vài loại khác nhau: loại "around-the-ear" khá to bao quanh lỗ tai của bạn, loại "on-the-ear" nhỏ hơn và thường ép lên vành tai. Ngoài cách phân loại về cách thiết kế, có thể chia theo cách kết nối (có dây/không dây), kiểu cách âm ("noice-canceling")… Nói chung là tớ đã thử qua tất cả các kiểu headphone này và như các bạn cũng đã đoán ra, mỗi loại đều có cái hay cái dở riêng của nó về mặt tiện dụng (tớ sẽ mô tả cụ thể với từng loại trong bài). Còn nếu nói về chất lượng âm thanh, cho đến bây giờ tớ chỉ thấy phần lớn đều phụ thuộc vào mức giá mà bạn chịu đâu tư cho một cái headphone: loại rẻ tiền (~$10) thì khỏi phải bàn nếu bạn chỉ nghe radio, loại trung bình (~$30 - $50) sẽ phù hợp với phần lớn mọi người, trong khi những bạn có yêu cầu cao về chất lượng âm thanh và nghe nhiều như tớ thì đầu tư một lần vào một cái headphone trong khoảng $100 ~ $200 sẽ đáng giá trị tiền mình bỏ ra hơn (kinh nghiệm của tớ sau khi thử tất cả các loại headphone từ trước đến giờ là: giá như ngay từ đầu mình bỏ ra $200 mua cái headphone này ngay từ đầu thì mình có lẽ đã tiết kiệm được khối tiền và thời gian).

Open-ear Headphone

Đây là loại phổ biến nhất và thường đi kèm với cách máy nghe nhạc thông dụng, và chất lượng thì nói chung là ngang ngang nhau, nghe cũng được nhưng thiếu âm trầm ("bass") một cách trầm trọng, đến mức mà một khi bạn đã nghe những headphone kiểu khác có âm bass đầy đủ thì bạn sẽ chẳng bao giờ muốn dùng lại những cái headphone này nữa. Giá của những headphone loại này thường chỉ khoảng $10 - $20 trở lại, nếu bạn trả đắt hơn thì chủ yếu là cho cái thương hiệu và kiểu dáng của nó hơn là chất lương âm thanh (ví dụ như headphone chính hãng của Apple có giá đến $50 mặc dù chất lượng thì chẳng khác gì mấy). Tuy nhiên, nói "tạm được" tức là chỉ dành cho mấy cái headphone đi cùng với các máy nghe nhạc chính hãng, chứ với những cái headphone nhái của Trung Quốc bán với giá chỉ vài chục ngàn ở Việt Nam thì bạn chỉ nên mua nếu đang đi du lịch mà quên bén mất cái headphone của mình ở nhà và muốn mua tạm một cái nghe tạm, hoặc là dùng nó để nghe … radio. Hè vừa rồi tớ về Việt Nam cũng bị mất cái headphone đi kèm iPod, ra siêu thị thấy bán một cái headphone Trung Quốc kiểu dáng giống y (kể cả cách thiết kế hộp) với giá chỉ 50 ngàn liền mua một cái - không những chất lượng âm thanh cực kỳ kém (chỉ cần mở to một chút là âm thanh bị bể ngay) mà chỉ cần dùng vài lần thì những sợi dây dẫn bên trong sẽ bị đoản mạch ngay (khi bạn để dây bị gấp). Lời khuyên của tớ là ngay cả bạn không nghe nhạc thường xuyên lắm, nếu có điều kiện, hãy bỏ tiền ra mua một cái headphone riêng - bạn sẽ cảm thấy sự khác biệt khá rõ ràng.

Ear-bud Headphone

Đây là một kiểu headphone có khả năng làm biến mất những tiếng ồn xung quanh với một lớp mủ cao su bao xung quanh đầu headphone - khi bỏ vào tai nó sẽ giúp bịt kín tất cả những kẻ hỡ còn lại với bên ngoài của lỗ tai, qua đó tạo được hiệu ứng "cách âm".

Hiện nay có những headphone được quảng cáo là có chức năng "tắt tiếng ồn xung quanh" ("noice-canceling"). Có hai kiểu: cách âm "thụ động" ("passive noice-cancelling") và "chủ động" ("active noice-cancelling"). Loại thụ động chủ yếu là kiểu tai nghe "ear-bud", tắt tiếng ồn chủ yếu bằng thiết kế cách âm như mô tả ở trên. Loại chủ động thường sẽ có một micro nhỏ đính kèm thường xuyên ghi nhận những âm thanh ồn xung quanh và có một mạch điện riêng để xử lý những tin hiệu tạp âm này và phát ra một dòng âm thanh ngược lại để triệt tiêu những nhiễu âm này. Loại thứ hai phần lớn đòi hỏi phải chạy với nguồn điện riêng, thường là dùng pin.

Những bạn thường hay nghe nhạc những nơi đông người ồn ào hoặc ở nơi công sở có lẽ sẽ thích loại headphone này. Tớ từng sử dụng và thấy rằng loại này đúng là có làm được như những gì nó quảng cáo: bạn thậm chí bạn không nghe thấy người đứng bên cạnh bạn nói gì dù rằng bạn mở âm lượng không cao lắm. Việc cách âm kiểu ngoài việc loại bỏ tạp âm còn giúp cho âm thanh nghe có vẻ rất chắc chắn (sóng âm gần như không bị lọt ra ngoài) và những bài nhạc nghe hay hơn hẳn. Tuy nhiên, tớ lại không thích loại tai nghe này vì nhiều lý do.

Đầu tiên là cái cảm giác khó chịu vì cái cảm giác miếng mủ cao su ép vào thành lỗ tai. Nếu nghe nhiều thì dần rồi cũng quen, nhưng mỗi lần bỏ ra vẫn có cảm giác "ngứa" rất không thoải mái. Một đặc điểm khác khiến loại headphone này không phải lúc nào cũng làm được điều mà nó quảng cáo - đó là lỗ tai mỗi người khác nhau. Loại headphone này sẽ chỉ cách âm nếu miếng mủ cao su đó vừa khít với lỗ tai của bạn - quá nhỏ và nó sẽ không thể bịt kín để cách âm, quá to và cái headphone sẽ thường xuyên bị tụt ra. Chính vì điều này, thông thường, những headphone này có đi kèm với một vài cặp mủ với các kích thước với nhau - nhưng vì chủ yếu thiết kế bởi các công ty nước ngoài dành cho người nước ngoài, tớ vẫn không thấy có cỡ nào thật sự "vừa vặn" cả. Và cuối cùng, sử dụng những headphone này khiến bạn không nghe được những gì đang xảy ra xung quanh. Cứ tưởng tượng bạn đang ngồi trong văn phòng nghe nhạc mà có người báo nhà sập mà bạn cũng chẳng biết thì thật là nguy hiểm…

Giá của loại headphone này thường đắt hơn những loại headphone bình thường khác ($30 - $99), không chỉ vì khả năng cách âm mà còn vì chất lượng âm thanh - những headphone này có khả năng cho âm bass mạnh hơn hẳn những headphone bình thường. Nếu bạn không muốn đeo những headphone kiểu to nặng nề và muốn được nghe nhạc một cách yên tĩnh thì có thể nên đầu tư mua một cái - chỉ cẩn kiểm tra chắc chắn là nó có miếng mủ vừa với lỗ tai của mình :)

Tai nghe đeo - Ear-Clip

Tai nghe đeo là loại headphone mới xuất hiện gần đây với nhiều mẫu mã và màu sắc khá thời trang và có vẻ hiện đại - ban đầu tớ cũng bị lôi cuốn mua một cái chủ yếu vì điều này. Tuy nhiên, ấn tượng của tớ về loại headphone này, ngoài dáng vẻ của nó, là cực kỳ tệ. Cũng giống như loại headphone cách âm ear-bud ở trên, loại headphone này phụ thuộc rất nhiều vào kích thước lỗ tai của bạn; Nhưng không giống như ear-bud bạn có thể tìm thay miếng mủ cho phù hợp, bạn không thể thay vành deo tai của headphone này. Nếu xui xẻo nó không vừa với vành tai của bạn, cái tai nghe này sẽ chẳng chịu ép chặt vào lỗ tai của bạn mà cứ lỏng lẻo như là bạn đeo … dây chuyền cho cái lỗ tai vậy, và cũng vì vậy mà chất lượng âm thanh bị giảm xuống một cách tệ hại.

Cũng có thể do tớ không gặp may khi mua phải cái không vừa, nhưng sẽ rất khó cho bạn để biết được nó có vừa với mình hay không nếu chưa mở hộp ra và đeo thử (và ở Việt Nam thì không có kiểu mua xong mở hộp xài thử rồi mà vẫn được trả & lấy lại tiền như bên này). Nói chung, tớ chỉ khuyên những bạn có tai … to hãy mua loại tai nghe này.

Loại tai nghe to

Đây là loại tai nghe có vành to và có cần treo headphone trên đầu. Có hai loại: "on-ear" và "around-the-ear". Sở dĩ có tên gọi là "on-ear" là vì tấm đệm của vành headphone để nằm trực tiếp lên trên vành tai của bạn, còn loại "around-the-ear" thì có vành to hơn hẳn để lỗ tai của bạn lọt hẳn vào phần trong của headphone.

Cả hai loại đều có ưu điểm nổi trội về âm thanh với đầy đủ âm trầm cũng như âm cao, đồng thời cũng có khả năng lọc âm thanh ồn xung quanh một cách tương đối. Nói chung là một khi bạn đã nghe thử âm thanh của những headphone này rồi thì sẽ rất chán khi phải nghe lại âm thanh của những headphone nhỏ bình thường (tất nhiên cũng có những headphone nhỏ có chất lượng cực hay, nhưng giá cũng ở trên trời).

Điểm bất tiện duy nhất của loại headphone to này chính là ở chỗ bạn sẽ cảm thấy khó chịu nếu nghe liên tục quá lâu - chủ yếu vì thiết kế bằng da của vành headphone: với loại "on-ear", dùng một thời gian và bạn sẽ cảm thấy vành tai bị đau vì nó bị ép bởi cái headphone, còn loại "around-the-ear" thì bạn sẽ cảm thấy "nóng" và "bí", đặc biệt là với thời tiết nóng ẩm ở Việt Nam (ngược lại, những bạn ở xứ lạnh có tuyết như tớ thì một cái headphone kiểu này sẽ rất phù hợp vì nó giúp bạn bảo vệ cái lỗ tai khỏi bị "đông đá" và còn cho bạn nghe nhạc :). Ngoài ra, nếu nghe chưa quen thì bạn sẽ có cảm giác hơi đau màn nhĩ vì âm bass thường mạnh hơn và tập trung hơn vào tai, còn một khi bạn đã nghe quen thì cẩn thận có ngày bị … điếc nếu bật quá to và nghe quá nhiều (bằng chứng là khi bỏ headphone ra, nghe ai nói bạn cũng thấy họ nói nhỏ).

Về giá cả, một headphone kiểu này với giá khoảng từ $30 - $50 sẽ đủ thỏa mãn phần lớn mọi người (lựa chọn giữa "on-ear" hay "around-the-ear" chủ yếu chỉ là sở thích và phong cách của bạn) - mức giá từ $50 dến $100 chủ yếu chỉ là cho kiểu dáng, thương hiệu (như của Sony) và sự thoải mái mà những headphone này đem lại chứ không cải thiện thêm chất lượng âm thanh là mấy. Hè vừa rồi khi còn ở Hồ Chí Minh, sau khi bị thất vọng với cái headphone rẻ tiền của Trung Quốc, tớ đã ra phố Bùi Thị Xuân (con phố duy nhất mà tớ còn nhớ tên ở Hồ Chí Minh :) và tìm mua được một cái headphone của Panasonic với giá USD $25 (hồi đó gần 400 ngàn) và khá hài lòng với nó - qua đến bên này vẫn còn sử dụng một thời gian cho đến khi có headphone mới…

Headphone lọc tạp âm chủ động

Như tớ có giới thiệu ở trên, có hai loại headphone có khả năng lọc tạp âm: loại "thụ động" chủ yếu nhờ thiết kế cách âm và loại chủ động với một cơ chế điện tử bên trong. Tò mò về những dòng quảng cáo rất hấp dẫn, tớ cũng từ mua thử một cái của JBL và quả thật nó có khả năng giảm bớt những tạp âm bên ngoài - thật ra, bạn sẽ vẫn có thể nghe tiếng mọi người xung quanh nói chuyện (dù khá nhỏ). Vì cơ chế hoạt động của nó là sử dụng micro để ghi lại tạp âm bên ngoài nên những headphone này sẽ chỉ hoạt động hiệu quả nhất khi mà tạp âm bên ngoài có tính chất liên tục & không thay đổi (ví dụ như khi đi trên tàu lửa hoặc trên máy bay), còn nếu bạn muốn trốn thoát khỏi tiếng ồn của trẻ em khóc thì tốt nhất là bạn hãy mua một cái tai nghe kiểu "ear-bud". Cũng chính vì cơ chế loại tạp âm của những tai nghe này là sử dụng "phản âm" (âm thanh có tần số ngược với tạp âm) để triệt tiêu những tạp âm nên ngay cả khi ở trong một môi trường im lặng hoàn toàn, bạn sẽ vẫn nghe một tiếng "hiss" nhỏ là kết quả của những "phản âm" này. Khi xung quanh ồn thì những tiếng "hiss" này sẽ rất có tác dụng, nhưng sẽ thật bực mình nếu giữa lúc đang yên tĩnh sẵn thì những headphone này lại phát ra tiếng ồn!

Một điểm bất tiện khác là ở chỗ những tai nghe này đòi hỏi phải có một nguồn điện riêng - thường là sử dụng pin gắn kèm. Với một số loại, nếu hết pin thì nó đơn giản sẽ không còn khả năng lọc tiếng ồn, nhưng với những loại khác như Bose QuiteComfort thì hết pin cũng đồng nghĩa với việc bạn không nghe được gì cả!

Giá của những headphone có khả năng lọc tạp âm này thường đắt hơn những headphone khác cùng chất lượng âm thanh (tức là khi không bật bộ lọc tạp âm lên - còn khi bật lên thì những headphone này nghe vẫn hay hơn) với giá thường ở khoảng $150 - $200. Theo tớ, trừ khi bạn rất hay đi tàu xe hoặc máy bay, bạn không cần phải bỏ ra chừng đó tiền cho một cặp tai nghe.

Headphone không dây

Có 2 loại headphone không dây. Một loại sử dụng sóng radio thường có kèm theo một đế phát sóng đặt cố định và một headphone với bộ phận nhận tín hiệu sử dụng pin. Tớ trước đây từng mua một headphone như vậy của Acoustic Research sử dụng được một thời gian và cũng khá hài lòng. Phạm vi sử dụng của những headphone này khá xa và vì sử dụng sóng radio nên nó có thể phát và nhận sóng xuyên tường trong khoảng cách khoảng 50 - 100 mét. Điểm bất tiện của những headphone này bao gồm việc nó khá cồng kềnh (vì sử dụng pin), bạn chỉ sử dụng nó ở nhà (vì nó cần có bộ phát tín hiệu khá to đặt cố định gần nguồn âm thanh) và đôi khi bị nhiễu nếu nhà bạn sử dụng các thiết bị phát sóng khác (như lò vi ba).

Cho đến hôm nay tớ vẫn đang sử dụng một headphone không dây khác sử dụng Bluetooth mà tớ rất thích là Plantronics Pulsar 590A (USD $250). Vì sử dụng Bluetooth, headphone này có thể kết nối với điện thoại di động, và với microphone trong suốt gắn kèm cho phép bạn thực hiện cuộc gọi giống như những tai nghe bluetooth điện thoại khác. Điểm đặc biệt của nó là nó còn cho phép bạn nghe nhạc với cục phát song bluetooth bán kèm. Khi đang nghe nhạc mà bạn nhận cuộc gọi, nó sẽ báo cho bạn biết và chỉ với một nút bấm bạn có thể chuyển sang nói chuyện điện thoại - sau khi cuộc gọi kết thúc nó sẽ chuyển sang lại chế độ nghe nhạc. Tai nghe này sử dụng pin sạc gắn kèm trong điện thoại và thời gian sử dụng khoảng 11 tiếng nghe nhạc liên tục (lâu hơn nếu bạn chỉ để nó trong chế độ chờ).

Chất lượng của headphone này không thật sự tốt, âm bass không chắc và hay bị bể khi để âm lượng cao, nhưng nó nhìn rất hiện đại (đèn trên điện thoại chớp liên tục khi đang nghe nhạc, cộng với microphone trong suốt sẽ khiến mọi người xung quanh phải nhìn :)và cực kỳ tiện lợi nếu bạn không muốn bị nhỡ cuộc gọi chỉ vì không nghe thấy tiếng chuông điện thoại reo. Ngoài chất lượng âm thanh không xuất sắc, điểm bất tiện duy nhất của headphone này là ở chỗ hiện tại nó chỉ có ở bên Mỹ (thậm chí chưa có ở Canada - tớ đặt mua trên eBay từ một người bên Mỹ).

Bose - nguồn âm thanh số 1

Có lẽ các bạn đang tò mò rằng cuối cùng thì cái headphone nào là cái headphone mà tớ đã nói rằng mình sẽ "chẳng còn bao giờ muốn thay thế bằng một cái headphone khác"? Thật ra cái headphone không dây ở trên - Plantronics Pulsar 590A - đã là cái tớ rất thích nếu như không vì chất lượng âm thanh "trung bình" của nó. Vì thường xuyên nghe nhạc, tớ rất hay để ý đến chất lượng âm thanh và vì vậy hay cảm thấy không thỏa mãn khi nghe nhạc bằng headphone này. Trong thâm tâm, tớ vẫn muốn tìm một cái headphone thật sự chất lượng…

Nhãn hiệu Bose có lẽ là cái tên quen thuộc và uy tín nhất đối với những người mê âm thanh, mặc cho cái giá rất đắt của nó. Từ lâu đã biết về Bose và để ý đến cái headphone Bose Around-Ear, nhưng cái giá CAD $200 cho một cái headphone quả không phải là một quyết định dễ dàng (khoảng 1/5 lương tháng trung bình). Ở nhà tớ cũng đang sử dụng loa Bose Companion 3 - Series I và cực kỳ ấn tượng với chất lượng âm thanh của nó (chỉ là hệ thống loa 2.1 nhưng có thể cho ra âm thanh chắc và trong không gian nhỏ thậm chí nghe hay hơn hẵn những hệ thống loa 5.1 mà tớ từng nghe thử) và đó là một phần lý do thuyết phục tớ rằng một cái headphone nữa của Bose chính là cái mà tớ sẽ cần.

Quả thật, nó đã không làm tớ thất vọng. Trước tiên hết là chất lượng âm thanh - tất cả những bài hát trước đây nghe qua cái headphone mới giống như là một bài hát mới. Không chỉ cho ra âm thanh rõ trên tất cả các âm vực, âm bass của loa Bose rất chắc và nghe rất "thanh" (hơi khó diễn tả, nhưng có thể hiểu là ngay cả âm bass nghe cũng có giai điệu riêng của nó chữ không chỉ là những âm trầm) và dù ở bất kỳ mức âm lượng nào, âm bass của nó vẫn cho ra chất lượng ở mức cao như vậy.

Đây là loại headphone "Around-the-ear", nhưng tiền nào của nấy - dù to nhưng nó cực kỳ nhẹ (142 gam) và lớp da bao quanh vành tai là loại da cực kỳ mềm mà tớ chưa thấy ở bất kỳ headphone nào khác mà tớ từng thử. Chính vì vậy, dù đến lúc tớ viết những dòng này, tớ đã sử dụng nó liên tục hơn 7 tiếng đồng hồ mà vẫn không hề cảm thấy khó chịu. Đọc những phản hồi của người sử dụng khác có lẽ sẽ giúp bạn phần nào có được khái niệm về chất lượng của headphone này.

Một lần nữa, phải nói là cái giá $200 là chẳng rẻ chút nào cho một cái headphone, nhưng nếu bạn cũng là người mê nghe nhạc như tớ thì hãy tin tớ, nó hoàn toàn xứng đáng với giá tiền mà bạn bỏ ra.