5 Câu hỏi cho Steve Ballmer

Gần 1 năm sau chuyến thăm đầu tiên của Bill Gates đến Việt Nam, ngày 21/5 sắp đến, nhân vật quan trọng thứ hai tại Microsoft là Steve Ballmer sẽ đến thăm Việt Nam trong chuyến đi công tác nhiều nước. Chúng ta phần nào đã “thất bại” trong dịp tiếp xúc với Bill Gates lần trước - bằng chứng là 1 năm sau sự kiện đó gần như chẳng có một “tín hiệu” nào từ kết quả của cuộc gặp đó. Hiện tại, tuy vẫn được xem là “nhân vật thứ hai” sau Bill Gates nhưng Steve Ballmer thực chất là người đứng đầu quản lý Microsoft. Vậy nên chuyến đi này tuy chỉ có 1 ngày nhưng cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng và nếu chúng ta biết cách tận dụng thì sẽ có thể có được một bước nhảy vọt trong quan hệ với Microsoft. Tất nhiên, đó là chuyện của những người tổ chức phía Việt Nam.

Trong một ngày tại Việt Nam, Steve Ballmer tất nhiên sẽ tất bật với nhiều cuộc gặp với những nhân vật quan trọng trong chính phủ, chưa kể là một cuộc nói chuyện trực tiếp trên VietnamNet (công nhận VietnamNet gần đây khá “nhanh chân”, luôn có được những cuộc phỏng vấn với những nhân vật quan trọng). Tuy nhiên, đối với dân CNTT, sự kiện chính vẫn là cuộc nói chuyện của Steve Ballmer trong hội thảo “Vista Developers Day” từ 8h45 sáng đến 1h00 chiều ngày 21/5/2007 tại khách sạn Melia Hà Nội (nếu bạn ở Hà Nội, bạn có thể đăng ký tham dự hội thảo này theo thông tin tin trên diễn đàn HandHeldVN). Steve sẽ có một bài phát biểu khoảng 1 tiếng đồng hồ mà trong đó có lẽ sẽ có phần hỏi và trả lời. Với thời gian hạn chế, chắc chắn là khả năng bạn được mời đặt câu hỏi là gần như không có, nhưng thử đặt mình vào vai trò người tổ chức để chuẩn bị tối đa 5 câu hỏi (tất nhiên, ai cũng biết là những câu hỏi trong những dịp như thế này đều đã được chuẩn bị trước) thì đó sẽ là về những vấn đề gì?

Xem nội dung hội thảo, sau bài phát biểu của Steve Ballmer sẽ là phần giới thiệu về .NET 3.0 Framework. Một cách vô tình tớ tìm được thông tin về người sẽ thực hiện bài giới thiệu này là Risman Adnan Mattotorang, một nhân viên Microsoft người Thái Lan. Trong một bài viết trên blog của mình, anh đã nói lên một lo lắng rất thực tế: sẽ là một thách thức thật sự để nói về công nghệ với đối tượng người nghe không phải là những người phát triển (thông tin phản hồi từ diễn đàn HandHeldVN thì điều đó rất có thể sẽ xảy ra, khi mà người ta đến dự lại quan tâm nhiều hơn đến tiệc trà, phong bì,…). Vậy nên, tớ hi vọng là những bạn đọc bài này và có ý định tham dự hãy cố gắng tìm hiểu trước về .NET, về những công nghệ liên quan cũng như làm quen với những từ công nghệ như XAML (”Extensible Application Markup Language - ngôn ngữ đánh dấu mở rộng dựa trên XML của Microsoft) để buổi giới thiệu có ý nghĩa hơn.

3 câu hỏi chính

Tiêu chí của những câu hỏi này sẽ là:

• Ngắn gọn, trực diện với mục tiêu tìm kiếm một câu trả lời cho một vấn để riêng lẽ. Câu hỏi dài thường làm cho nội dung muốn hỏi bị che khuất và thường mở ”rộng đường” cho câu trả lời. Với những sự kiện như thế này, bản thân Steve Ballmer rất có thể sẽ áp dụng “chính sách” trả lời một cách chung chung và thường là không thỏa mãn mục đích của người hỏi.
• Liên quan trực tiếp đến những lợi ích mà chúng ta quan tâm. Trong trường hợp này (hội thảo dành cho những người phát triển phần mềm - phần lớn là sinh viên), những điều mà chúng ta quan tâm gồm vấn đề bản quyền, cơ hội làm việc, định hướng. Sẽ không có những câu hỏi về công nghệ bởi nó sẽ được dành cho phần sau của hội thảo, khi mà .NET 3.0 Framework sẽ được giới thiệu.
• Là những câu hỏi “cần thiết”. Những câu hỏi mà câu trả lời có thể tìm ra thông qua tra cứu được xem là “không cần thiết”. Vì số câu hỏi giới hạn, chúng ta sẽ chỉ đặt ra những câu hỏi mà câu trả lời chỉ có thể đến từ người mà chúng ta hỏi. Trong hầu hết trường hợp, chúng ta sẽ có thể “dự đoán” được câu trả lời (như trong phần câu hỏi của tớ ở sau) - tuy nhiên, một câu trả lời từ Steve Ballmer sẽ có “giá trị” hơn nhiều.

Với những tiêu chí đó, 3 câu hỏi chính mà tớ sẽ đặt ra cho Steve Ballmer là:

1. Có tin Microsoft sẽ bán gói phần mềm Microsoft Student Innovation Suite gồm Windows XP và Office 2007 cho chính phủ những nước đang phát triển với giá USA $3/bản để hỗ trợ cho các máy tính phục vụ tại các cơ sở giáo dục. Tại sao Microsoft không thể bán một gói phần mềm tương tự một cách rộng rãi cho sinh viên?

Một trong những vấn đề then chốt của tình trạng vi phạm bản quyền là giá cả: giá một bộ phần mềm “cơ bản” trong hầu hết các máy tính gồm Windows và Office lên đến gần $500 - gần bằng giá trị phần cứng của cái máy tính - một cái giá mà gần như không ai ở những nước đang phát triển như Việt Nam có thể bỏ ra. Việc yêu cầu Microsoft có một chính sách giá riêng cho chúng ta như chúng ta từ rất lâu đã đề nghị có lẽ là không thể - dù Microsot có muốn - bởi giới hạn về công nghệ cũng như nguyên tắc kinh tế.

Nếu MS chấp nhận có một chính sách giá riêng cho những nước như Việt Nam, sẽ có trường hợp người ở những nước đang phát triển mua bản Windows đầy đủ với giá rẻ rồi bán lại cho những người ở các nước khác không được chính sách này. Về mặt công nghệ, Microsoft không có cách nào quản lý được những trường hợp như vậy (điều duy nhất mà họ có thể làm là tạo một phiên bản riêng giới hạn về tính năng để tương ứng với mức giá đó - như họ đã làm với việc giới thiệu phiên bản Windows XP Starter Edition - phiên bản thu gọn và rất giới hạn của XP giữa năm 2004). Mặc khác, về khía cạnh kinh tế, việc đưa ra một chính sách giá thấp hơn ở các nước khác sẽ tạo ra sự mất công bằng - vốn có thể gây ra nhiều rắc rồi cho MS ngay ở nước họ.

Tuy nhiên, khi giới hạn lại ở đối tượng là sinh viên thì vấn đề lại khác. So với những đối tượng người dùng khác, sinh viên thật sự có lý do chính đáng giải thích tại sao họ không thể mua phần mềm có bản quyền: họ chưa đi làm và chưa có tiền. Nếu Microsoft đã chấp nhận bán sản phẩm của họ với giá cực rẻ (gần như cho không, bởi 3 dollar hầu như chỉ đủ tiền đĩa, đóng gói sản phẩm, chi phí cho việc quản lý và phân phối) cho các cơ sở giáo dục nhà nước thì thêm một bước nữa là mở rộng chương trình cho tất cả sinh viên đại học là một điều không phải là không thực tế.

Ở trường tớ (và hầu hết các trường ĐH ở Bắc Mỹ), những sinh viên CNTT như tớ được cung cấp những sản phẩm phát triển của Microsoft như Windows (XP Pro., Vista Business), Visual Studio .NET 2005 Professional, SQL Server hoàn toàn miễn phí ở dạng “Academic License”. Đây là chương trình MSDN Academic Alliance của Microsoft dành cho sinh viên/giáo viên bộ môn CNTT tại các trường đại học. Điều đáng chú ý là chương trình này không chỉ giới hạn ở các nước Bắc Mỹ mà tất cả các bộ môn về CNTT của trường ĐH trên thế giới đều có thể đăng ký chương trình này với một mức phí cố định ($499 - $799 cho 1 năm, và $1,497 - $2,397 cho 3 năm). Một khi đăng ký chương trình này, tất cả các máy tính trong bộ môn cũng như các sinh viên theo học sẽ được tiếp cận miễn phí (và có bản quyền) đến tất cả những sản phẩm phát triển mới nhất của Microsoft. Mức giá đưa ra là hoàn toàn có thể chấp nhận được - tại sao chưa có một trường ĐH nào ở VN tham gia?

Hi vọng từ câu trả lời: hoặc Steve Ballmer sẽ nói điều đó là “có thể” thì ít ra sinh viên Việt Nam sẽ có quyền hi vọng. Trong trường hợp ngược lại, Steve sẽ đưa ra một lý do nào đó thuyết phục khiến cho điều đó không thể thành hiện thực dù rằng họ chấp nhận “cho không” cho các máy tính ở các cơ sở giáo dục (mà hiện tại thì tớ chưa nghĩ ra).

2. Đề án chính phủ điện tử ở Việt Nam vừa chính thức được thừa nhận là thất bại hoàn toàn sau 5 năm thực hiện. Microsoft là một công ty lớn ở Mỹ và có rất nhiều kinh nghiệm trong việc hỗ trợ chính phủ Mỹ trong việc cung cấp giải pháp xây dựng chính phủ điện tử. Vậy theo ông, từ kinh nghiệm của Mỹ và các nước mà Microsoft tham gia cung cấp giải pháp để xây dựng chính phủ điện tử, bước đi đầu tiên mà Việt Nam cần thực hiện là gì và Microsoft sẽ có thể đóng vai trò như thế nào trong quá trình đó?

Đây là một chủ đề khá thú vị, khi mà chỉ một thời gian ngắn sau khi giới thiệu với Bill Gates về đề án này và nhờ họ giúp đỡ, chúng ta vừa rồi đã chính thức “kết liễu” đề án này. Tuy tớ không nghĩ là Steve Ballmer sẽ có bất kỳ sự liên tưởng nào giữa câu hỏi này với nội dung cuộc gặp đó, tớ muốn biết từ góc nhìn của Steve về nền tảng của cái gọi là “chính phủ điện tử”. Câu trả lời sẽ rất có ý nghĩa khi mà chúng ta lại đang “rục rịch” thử lại một lần nữa “mục tiêu lớn” đó. Mặc khác, sẽ không hay nếu chúng ta muốn xin nhờ sự giúp đỡ Microsoft ngay từ đầu, nhưng sẽ rất quan trọng để biết họ có thể làm gì.

Dự đoán câu trả lời: hơi lệch hướng so với những mục tiêu ban đầu vì phạm vi câu trả lời cho câu hỏi này khá “rộng rãi”. Tớ không nghĩ Steve Ballmer sẽ đưa ra một câu trả lời quá cụ thể bởi mỗi nước có những đặc điểm khác nhau, nhưng chắc chắn câu trả lời sẽ rất đáng để suy nghĩ (rất có thể, bước đầu tiên sẽ là biến mọi qui trình xử lý trên giấy thành qui trình xử lý bằng kỹ thuật số).  Đặc biệt thú vị là phần thứ hai của câu hỏi vì đó là lĩnh vực của Steve Ballmer. Nếu Steve Ballmer không có một câu trả lời thật thuyết phục về những công nghệ/sản phẩm mà Microsoft có thể cung cấp và vai trò mà họ có thể tham gia thì sẽ thật thất vọng.

3. Có một người quản lý ở một công ty công nghệ lớn từng nói “những điều bạn học tại ĐH cho phép chúng tôi thẩm định khả năng tiếp nhận kiến thức của bạn, và 90% những kiến thức bạn đã học sẽ không thật sự hữu dụng”. Nếu vậy, theo ông, sinh viên CNTT cần học và chuẩn bị những kỹ năng/kiến thức gì? Nói cách khác, góc nhìn của Microsoft về vấn đề này là như thế nào?

Câu hỏi trích dẫn trên là của một người quản lý tại HP, được ghi lại trong một ghi chép của một người bạn hiện đang làm tại đó. Cá nhân tớ thấy nhận xét đó là đúng, và tớ tin là phần lớn những công ty công nghệ ngày nay cũng có góc nhìn tương tự, luôn đi tìm những người có khả năng tiếp thu nhanh chứ không tìm những người chỉ biết về mỗi một thứ. Câu trả lời của Steve Ballmer sẽ góp phần làm thay đổi nhận thức của sinh viên ngành CNTT Việt Nam và đưa ra một định hướng cho những ai muốn được làm việc tại Microsoft trong tương lai.

Dự đoán câu trả lời: quan điểm của MS cũng giống như vậy, và sinh viên CNTT sẽ cần phải tập tiếp thu và làm quen với những công nghệ mới:

Microsoft từ lâu đã tiếp nhận nhân viên dựa trên chỉ số IQ và cái gọi là “băng thông trí tuệ” (”intellectual bandwidth”). […] Gates, Ballmer và Myhrvold tin rằng thuê một người thông minh mà chưa được rèn luyện - những người mà họ gọi là “bản sao của Bill” - sẽ tốt hơn là một ai đó có quá nhiều kinh nghiệm. Quá trình phỏng vấn không chỉ kiểm tra ứng viên biết gì mà còn ở khả năng họ xử lý những câu hỏi hóc búa: nếu bạn muốn biết trung bình bạn cần phải lật bao nhiêu trang của cuốn sổ điện thoại ở Manhattan để tìm một cái tên, bạn sẽ làm gì?
The Gates Operating System, TIME Magazine. January 13,1997 Vol. 149 No. 2

Những câu hỏi bên lề

Ba câu hỏi ở trên là những câu hỏi theo đúng những tiêu chí mà tớ đặt ra, và sẽ là những câu hỏi ưu tiên. Tuy nhiên, không dễ gì được gặp và hỏi trực tiếp một người như Steve Ballmer nên tất nhiên, tớ còn nhiều câu hỏi khác muốn được trả lời - dù nó không thật sự liên quan đến chúng ta. Sau đây là 2 câu hỏi mà có lẽ sẽ phù hợp hơn trong cuộc phỏng vấn với Steve Ballmer trên VietnamNet. Có lẽ là tớ sẽ không tham gia, nhưng đưa ra đây để các bạn nếu có tham gia “hỏi giúp” :)

4. Được biết Microsoft vừa chính thức bỏ ra gần 6 tỉ đola để mua công ty quảng cáo aQuantive. Tại sao Microsoft lại để Google mua DoubleClick chỉ với giá hơn 3 tỉ?

Rất có thể rất nhiều người tham gia thậm chí còn chưa biết tin này. Sẽ không có cơ hội nào tốt hơn để hỏi câu hỏi này một cách trực tiếp. Mặc khác, đây là một câu hỏi thể hiện sự “quan tâm” của chúng ta đối “khách” và cho thấy sự theo dõi sát sao của chúng ta đối với những thay đổi trong lĩnh vực công nghệ.

Dự đoán câu trả lời: có lẽ, Steve Ballmer sẽ trả lời rằng trong mắt Microsoft, aQuantive có giá trị hơn đối với bản thân họ - giống như trong bài trả lời của Steve Ballmer với BusinessWeek.

5. Microsoft nổi tiếng với mục tiêu “máy tính trong mỗi gia đình”. Tuy nhiên, mục tiêu đó gần đây đã được chính công ty thừa nhận là không thực tế. Microsoft gần đây đầu tư vào rất nhiều những lĩnh vực khác nhau: ngoài lĩnh vực phần mềm truyền thống (Windows, Office,…) còn có phần cứng (XBox, Zune,…). Với tư cách là CEO, theo ông, đâu là hướng đi chính của Microsoft trong tương lai? 

Đầu tư dàn trải là một trong những chính sách cở bản của Bill Gates trong thời gian ông đứng đầu tại Microsoft nhằm đảm bảo Microsoft sẽ không bị bỏ rơi lại đằng sau trong bất kỳ tình huống nào. Tuy nhiên, việc đầu tư dàn trải như vậy không phải là không nguy hiểm. Bằng chứng là gần đây, có vẻ như Microsoft đang đi đằng sau trong hầu hết các lĩnh vực mà họ tham gia. Rất có thể, Ballmer sẽ có cách suy nghĩ khác so với Bill Gates.

Dự đoán câu trả lời: không biết :)

Chờ đợi…

Trên đây là danh sách 5 câu hỏi mà tớ sẽ muốn hỏi Steve Ballmer trong chuyến thăm lần này. Thật đáng tiếc là tớ sẽ chẳng có cơ hội nào để đặt câu hỏi - chưa nói đến chuyện liệu có được “chọn” để hỏi hay không. Hi vọng là trong số những câu hỏi được đưa ra hôm đó, sẽ có những câu tương tự giúp tớ trả lời những câu hỏi này :)

Còn nếu là bạn, bạn sẽ muốn hỏi Steve những câu hỏi gì?