The Elements of User Experience

Xây dựng một sự án Web không phải là việc đơn giản: Cho dù bạn đã có sẵn tất cả mọi thứ - ý tưởng, nội dung, tài nguyên, dự án web của bạn vẫn có thể sẽ không bao giờ đi đến một kết quả cụ thể nào cả. Một trong những khó khăn trong quá trình phát triển web là quá trình giao tiếp giữa các thành viên trong nhóm phát triển về những mảng khác nhau của dự án bởi những khác biệt về thuật ngữ và cách hiểu của mỗi người. Gần đây tớ tìm được một cuốn sách khá hay về chủ đề này The Elements of User Experience của Jesse James Garret (nếu bạn còn nhớ, cũng là tác giả của cái tên AJAX trong bài viết trên Adaptive Path). Giới thiệu với các bạn tóm tắt những ý tưởng chính của cuốn sách…

Là một trong những chuyên gia đã tham gia nhiều dự án Web khác nhau tại các công ty lớn như AT&T, Intel, Boeing, Motorola,… J.J. Garrett là người hiểu rõ những vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện dự án: sự phân biệt không rõ ràng giữa các giai đoạn phát triển, cách hiểu khác nhau về các khái niệm và thuật ngữ - những điều này khiến cho quá trình giao tiếp giữa các thành viên trong dự án rất khó khăn dẫn đến nhiều hiều lầm mà kết quả là sự thất bại của dự án.

Tháng 3 năm 2000, sau một cơn đau giúp ông có thời gian tách biệt ra khỏi những công việc hàng ngày, Garrett đã dành thời gian tổng hợp những ý tưởng của mình vào một trong những biểu đồ nổi tiếng nhất trong giới thiết kế web: The Elements of User Interface (bạn có thể tải về bản tiếng Việt do tớ dịch của biểu đồ này ở cuối bài). Sau khi được đưa lên mạng, biểu đồ bắt đầu thu được sự chú ý từ nhiều những người phát triển web khác và ngày nay, nó được sử dụng như một bảng hướng dẫn bởi các công ty lớn để giúp nhân viên của họ có thể giao tiếp hữu hiệu hơn trong quá trình phát triển. Một năm sau đó, Garrett cho phát hành cuốn sách cùng tên, The Elements of User Experience, nhằm giải thích chi tiết hơn những ý tưởng của mình trong biểu đồ đó.

5 mặt của quá trình phát triển

Biểu đồ mà Garret đi đến là cấu trúc phân lớp gồm 5 lớp mà ông gọi lần lượt là: Lớp bề mặt ("the surface plane"), Lớp khung ("the sketelon plane"), Lớp cấu trúc ("the structure plane"), Lớp mục tiêu ("the scope plane") và Lớp chiến lược ("the strategy plane").

1. Lớp bề mặt: như cái tên của nó, lớp bề mặt là phần bên ngoài của ứng dụng web của bạn - là nơi mà người dùng thực sự tương tác. Trong thế giới web, nó là một chuỗi các trang web bao gồm hình ảnh vằ văn bản mà một số trong đó người dùng có thể nhấn chuột, thực hiện một tính năng nào đó.
2. Lớp khung: là nơi bạn cấu trúc bộ xương của giao diện: đặt nút bấm, tab, ảnh, văn bản ở vị trí nào trên trang web. Sự bố trí các thành phần này của trang web có ý nghĩa quan trọng trong việc tối ưu hóa sự xuất hiện của chúng trước người dùng (ví dụ như người dùng nên tìm được logo ở vị trí dễ dàng nhất, hoặc nút thanh toán bất cứ khi nào họ muốn sau khi đặt hàng xong)
3. Lớp Cấu trúc: Nếu như trong lớp khung, bạn xác định nơi đặt các thành phần của trang trả tiền, trong lớp cấu trúc, bạn xác định cách mà người dùng sẽ đi đến trang trả tiền và sau khi họ trả tiền xong thì sẽ được dẫn đến đâu. Nói cách khác, lớp cấu trúc là một lớp trừu tượng hóa cấu trúc trang web.
4. Lớp mục tiêu: là nơi bạn xác định những tính năng mà trang web của mình sẽ cung cấp và các tính năng đó sẽ được kết hợp với nhau như thế nào để đạt được hiệu quả tốt nhất.
5. Lớp chiến lược: như tên của lớp này gợi ý, đây là lúc bạn đặt ra chiến lược phát triển của trang web. Những chiên lược này bao gồm không chỉ những tính năng mà nhóm thực hiện muốn có mà còn bao gồm những tính năng mà người dùng muốn.

Như các bạn có thể đã nhận thấy, từ lớp 5 đến lớp 1, vấn đề bạn đối mặt chuyển từ những thứ rất trừu tượng thành những chi tiết hiện thực mà người dùng sẽ đối diện. Tất nhiên, quá trình phát triển web không chỉ đơn giản được phân thành 5 lớp như vậy. Những vấn đề bạn đối mặt trong mỗi lớp lại đòi hỏi những chiến lược khác nhau và trong mỗi lớp, hàng loạt các thuật ngữ và khái niệm khác lại cần được tiếp tục được định nghĩa. Và đó là những gì cuốn sách The Elements of User Experience đi sâu vào giải thích.

Giới thiệu như trên có lẽ các bạn sẽ không thể hiểu cuốn sách này hay ở cái chỗ nào. Tớ đang trong quá trình xin phép tác giả để được dịch một chương trong cuốn sách và sẽ đưa lên một khi có được sự đồng thuận (tác giả trả lời đang cần đợi trả lời từ phía nhà xuất bản). Trong thời gian đó, tớ đã dịch biểu đồ nổi tiếng giới thiệu ở đầu bài - nguồn gốc của cuốn sách này - ra tiếng Việt mà các bạn có thể tải về tại đây.