Dạo bước vào thị trường nhạc số thế giới (Phần 1: MusicMatch)

Một trong những chủ đề khá được chú ý và được thảo luận sôi nổi trong nguoitapviet bắt nguồn từ một số bài viết của tớ về dự án nhạc số của FTP (Nhạc Số) và VASC (Nhạc Việt). Tớ không muốn tiếp tục phân tích thêm những chi tiết của 2 dịch vụ nhạc số hiện tại của Việt Nam là NhacViet và NhacSo nữa bởi trong thời gian qua, cả hai dịch vụ gần như không có gì thay đổi, và quan trọng hơn nữa là nếu cứ tập trung vào hai dịch vụ trong nước thì liệu tớ sẽ có thể làm gì khác hơn họ hay không? Tớ có từng nói sẽ bắt đầu thử xây dựng một dịch vụ nhạc số của riêng mình và thật sự tớ đã bắt tay vào thực hiện nó (đã đăng ký tên miền banvanhac.com như trang chủ của dịch vụ này). Tuy nhiên, sau thời gian đầu tiến triển, việc xây dựng dịch vụ đó gần như dậm chân tại chỗ với lịch học hiện tại của tớ, và gần như lâm vào ngõ cụt sau sự cố máy tính vừa rồi. Hơi nản :) nên tớ quyết định tạm “quên” nó đi và thay vì bắt tay vào viết lại ngay những phần bị mất, tớ muốn tìm hiểu xem thế giới bên ngoài họ làm như thế nào: thị trường nhạc số thế giới.

Đã có khá nhiều bài báo trên các tạp chí công nghệ thông tin, tiêu dùng phân tích và đánh giá về các dịch vụ nhạc số quốc tế. Đã đọc rất nhiều nhưng tớ nhận ra rằng nếu bản thân mình không trực tiếp là một người sử dụng của các dịch vụ đó thì sẽ không thể nào cảm nhận về sự khác biệt được. Vậy nên, tuần vừa rồi, tớ đã đăng ký sử dụng thử một số dịch vụ nhạc số quốc tế được nhắc đến nhiều và khởi đầu một chuyên đề đặc biệt cho nguoitapviet với tiêu đề Dạo bước vào thị trường nhạc số thế giới. Mỗi bài viết trong chuyên đề sẽ là những gì tớ thấy trực tiếp trong quá trình sử dụng dịch vụ, giới thiệu những tính năng chính của mỗi dịch vụ và tổng hợp chuyên đề sẽ là một bài viết tóm tắt lại những gì tớ rút ra từ tất cả các dịch vụ dùng thử, đồng thời sẽ là quyết định của tớ gắn bó với một trong các dịch vụ đó (cứ tạm xem như tớ là ban giám khảo chọn ra một sản phẩm đoạt giải vậy).

Trong bài viết đầu tiên của chuyên đề này, xin giới thiệu đến các bạn giải pháp nhạc số của MusicMatch (nay đã được Yahoo mua lại).

Khi nói về MusicMatch, người ta thường nhắc tới trước hết là phần mềm quản lý nhạc MusicMatch Jukebox. Ngoài ra, vì dịch vụ nhạc số của MusicMatch được tích hợp một cách chặt chẽ với phần mềm nghe nhạc này nên trước khi nói về dịch vụ nhạc số, xin được giới thiệu với các bạn chương trình quản lý nhạc MusicMatch Jukebox trước:

MusicMatch Jukebox

MusicMatch Jukebox là chương trình quản lý nhạc trên Windows khá nổi tiếng với nhiều tính năng độc đáo được tích hợp một cách cực kỳ tiện lợi mà bạn sẽ không tìm thấy ở bất kỳ chương trình nghe nhạc nào khác. Lần đầu tiên tớ biết đến chương trình này là khoảng nửa năm sau … lần đầu tiên tớ biết đến cái máy tính (khoảng giữa năm lớp 9) do nhu cầu cần chuyển các bài nhạc từ đĩa CD sang dạng MP3 (không biết các bạn thì sao chứ hồi đó, làm thế nào để chuyển file nhạc từ đĩa CD sang MP3 là một vấn đề khá nhức đầu mà phải rất lâu tớ mới biết được). Ấn tượng của tớ khi sử dụng chương trình này là gần như tất cả mọi nhu cầu của bạn về quản lý và nghe nhạc số (cả từ máy tính và radio trực tuyến) đều có trong MusicMatch Jukebox, có thể điểm qua sơ như:

• Quản lý thư viện nhạc: Bất kể bạn có bao nhiêu file nhạc trong máy, MusicMatch Jukebox giúp bạn quản lý và tìm bài hát bạn muốn trong tích tắt. Chức năng tự động theo dõi thư mục chứa file nhạc xem có file nào mới/xóa và tự động cập nhật sẽ giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều thời gian. Nếu bạn có đủ thông tin về bài hát (album, ca sĩ, tên bài hát, hình cover đính kèm trong file nhạc), những bộ lọc của MusicMatch sẽ càng trở nên hữu ích. MusicMatch thậm chí giúp bạn tự động cấu trúc lại thư mục, tên file dựa trên các thông tin trong file. Trong trường hợp bạn chưa có các thông tin về bài hát, MusicMatch sẽ giúp bạn bổ sung những thông tin này:
• Quản lý thông tin về bài hát (dưới định dạng ID3 đính trực tiếp vào file nhạc) là một trong những việc tốn thời gian nhất. Mua một đĩa nhạc ở ngoài thị trường về với khoảng 100 bài hát không được phân loại trước ngoài cái tên file gồm cả tên bài hát và ca sĩ, cập nhật lại thông tin để quản lý những file này là một vấn đề nhức đầu. MusicMatch có những tính năng giúp quá trình này trở nên dễ dàng hơn rất nhiều: tự động lấy thông tin từ tên file thành thông tin trong thẻ ID3 hoặc thậm chí, có thể truy vấn cơ sở dữ liệu trực tuyến để tìm thông tin về bài hát (tính năng này đặc biệt hữu ích nhưng nó chỉ áp dụng đối với các bài hát ngoại quốc, và nó đòi bạn phải mua bản “Plus” với giá $20).
• Ghi nhạc: MusicMatch tất nhiên cho phép bạn chuyển nhạc từ CD thành file MP3 chứa trong máy và ngược lại, ghi các file MP3 thành một đĩa nhạc audio. MusicMatch cũng cho phép bạn chuyển nhạc từ máy qua đa số các thiết bị nghe nhạc kỹ thuật số trên thị trường (tất nhiên, trừ iPod :( ).

Trên đây chỉ là một số trong tất cả những tính năng hữu ích của MusicMatch Jukebox. Điều duy nhất khiến tớ không sử dụng nó như là chương trình quản lý nhạc chính chỉ là vì nó không cho phép đồng bộ với iPod! (đôi khi thật ghét Apple). Mặc dù vậy, những tớ vẫn liên tục cần đến chương trình này mỗi khi cần cập nhật số lượng lớn thông tin trong thư viện nhạc của mình nên tớ đã mua bản “Plus” của phần mềm này. Các bạn có thể tải bản miễn phí của chương trình này tại trang web chính thức của nó tại đây.

On Demand: bất kỳ bài hát nào, bất kỳ ai, bất kỳ lúc nào bạn muốn (với đường truyền Internet)

Là một dịch vụ nhạc số, giống như iTunes và MSN Music, MusicMatch tất nhiên cũng có dịch vụ cho phép người dùng mua nhạc kỹ thuật số trực tuyến với gia 99 cents/bài hoặc $9.99/album. Tuy nhiên, dịch vụ giúp MusicMatch đứng tách biệt ra khỏi các công ty khác chính là ở dịch vụ nhạc On Demand (tạm dịch là “Theo yêu cầu”). Như tên của dịch vụ, chỉ cần trả $3/tháng ($35.40/năm), với một đường truyền Internet tốc độ cao và bạn gần như có thể nghe bất kỳ bài nhạc nào, bất kỳ ca sĩ nào, tại bất kỳ thời điểm nào bạn muốn. Nói cách khác, bạn gần như sở hữu 900,000 bài hát có trong thư viện của dịch vụ. Ví dụ như tớ mới nghe nói về t.A.T.u và tớ muốn nghe thử nhạc của ban nhạc này nhưng tớ chưa có trong máy. Gõ cụm từ tìm kiếm trong dịch vụ On Demand cho tớ 2 album tiếng Anh đã phát hành của ban nhạc này và tớ có thể nhấn nút nghe những bài hay nhất của ban nhạc, nghe tất cả các album hoặc nghe từng bài một. Chỉ một cú nhấn chuột và các bài hát sẽ được truyền về máy tớ (gần như tức thời, giống như đang nghe nhạc trong máy vậy) với chất lượng CD (160kbs).

Dịch vụ OnDemand này của MusicMatch ra đời thậm chí trước cả dịch vụ của iTunes và đặc biệt thành công (dịch vụ này thật ra chỉ có ở thị trường Mỹ, nơi mà tỉ lệ dùng Internet băng thông rộng là rất cao) đến mức Yahoo tháng 9/2004 đã mua lại công ty MusicMatch cùng với cơ sở các dịch vụ của công ty này.

Không rõ Yahoo có ý định gì khi mua MusicMatch bởi không lâu sau vụ mua bán này, Yahoo cũng ra mắt dịch vụ nhạc Yahoo! Music Unlimited riêng của họ. Phải nhìn nhận là trong thị trường nhạc số hiện nay, chưa có công ty nào có một chiến lược cụ thể có thể đánh đổ được dịch vụ iTunes của Apple.

Đặc điểm của dịch vụ dạng như MusicMatch OnDemand là bạn không thật sự sở hữu các bài hát mà nói theo một cách nào đó, bạn “thuê” thư viện các bài hát của MusicMatch. Tuy nhiên, điểm thú vị là mặc dù bạn không thể tải các bài hát về máy (chỉ có thể nghe trực tuyến), MusicMatch cho phép bạn quản lý các bài hát này giống như nó đang nằm trong máy của bạn vậy. Khi nhấn vào nút “Save to Library” đối với một album hoặc bài hát nào đó, album sẽ được thêm vào thư viện nhạc của bạn như một bài hát bình thường trong máy (lẫn với các bài hát trong máy của bạn) và bạn có thể nghe những bài hát này như những bài hát bình thường khác trong máy (thậm chí bạn có thể không biết là nó đang được truyền từ Internet xuống). Hình dưới hiển thị album của t.A.T.u trong thư viện nhạc của tớ - lẫn với các album khác trong máy tớ:

Mặc dù khi nghe nói rằng bạn chỉ có thể nghe nhạc nếu có đường truyền Internet có vẻ không hấp dẫn cho lắm, nhưng cảm nhận của tớ khi sử dụng dịch vụ này là: tuyệt vời. Cái cảm giác tự tin là bất kỳ bài hát nào (một cách tương đối) mình muốn nghe cũng có sẵn đó thật tuyệt vời. Ở cái xứ sở mà một mình bạn có thể sở hữu một đường truyền 7Mbs (5Mbs down và 2 Mbs up) thì việc nghe trực tuyến hay trong máy không còn là vấn đề. Hơn nữa, cái giá $3USD/tháng là quá rẻ so với số lượng bài hát mà bạn có thể truy cập so với mức sống bên này, nơi mà một tô phở giá đã bằng như vậy (thậm chí so với một sinh viên chỉ đi làm thêm ở ngoài 1 tuần ~30 tiếng như tớ thì cái giá đó vẫn là quá rẻ - chỉ khoảng 1 giờ làm).

Ngoài việc cho phép bạn tìm nghe bất kỳ bài nhạc nào bạn muốn, MusicMatch cũng tạo sẵn cho bạn hàng loạt danh sách các bài hát để các bạn khám phá: Nghe các bài hát ngẫu nhiên theo một thể loại nào đó, trong một thời kỳ nào đó, các bài nhạc mới,… Nếu bạn cho phép, MusicMatch thậm chí còn ghi nhận sở thích âm nhạc của bạn qua những bài hát bạn chọn nghe trước đó và đưa ra danh sách gợi ý những ca sĩ và bài hát phù hợp với “thính vị” của bạn.

Kênh radio dành riêng cho bạn!

Bạn từng nghe các kênh nhạc radio trực tuyến? bạn thích nó? nhưng đôi khi bạn bực mình không muốn nghe một bài nào đó bởi nó không hợp với bạn nhưng không thể nào bỏ qua được, đành vặn nhỏ volume và đợi cho qua bài hát đó? Đăng ký dịch vụ OnDemand của MusicMatch và bạn sẽ được sử dụng thêm cả dịch vụ radio cá nhân của MusicMatch miễn phí. Radio cá nhân nghĩa là sao?

Như bạn thấy như ảnh chụp giao diện quá trình tạo một kênh radio riêng trên MusicMatch jukebox: Bạn tạo một danh sách (không giới hạn) những ca sĩ bạn thích (nếu bạn không nhớ … mình thích ca sĩ nào thì chỉ cần cho một tên ca sĩ bất kỳ, MusicMatch sẽ đoán và gợi ý những ca sĩ khác mà bạn có thể cũng sẽ thích). Sau đó, bạn sẽ có 2 lựa chọn: tạo kênh radio chỉ phát các bài hát do các ca sĩ bạn chọn ra (không ai khác), hoặc tạo kênh radio gồm những ca sĩ bạn chọn và những ca sĩ có cùng phong cách (các bài hát sẽ đa dạng hơn, giúp bạn khám phá các bài hát khác mà bạn chưa biết).

Một kênh radio của riêng bạn đúng theo nghĩa của nó. Thư viện hơn 900,000 bài của MusicMatch tuy có thể không bằng iTunes hay MSN Music nhưng cũng đủ để tạo cho bạn một kênh radio có thể chạy suốt 24 tiếng đồng hồ mà không bị trùng lặp bài nào. Và tất nhiên, đang nghe mà bạn thấy bài nào hay, chỉ cần một cú nhấn chuột và bài hát đó sẽ được thêm vào thư viện của bạn để bạn có thể thưởng thức lại sau này với dịch vụ OnDemand. Còn bạn gặp một bài không hay? Nhấn Next và bạn sẽ chuyển sang bài khác (MusicMatch thậm chí ghi nhận điều này nghĩa là bạn không thích bài đó và nó sẽ tránh lặp lại bài này về sau). Đó là tính năng mà không một kênh radio Internet hiện tại nào có được!

Lựa chọn - bạn có quyền!

Những tính năng trên được tích hợp rất chặt chẽ với trình nghe nhạc MusicMatch Jukebox và bạn sẽ có thể tận dụng được đầy đủ nhất những tính năng của dịch vụ với trình nghe nhạc này (như khả năng lưu bài hát trực tiếp vào thư viện nhạc của mình). Nhưng như vậy không có nghĩa là bạn phải nghe bằng MusicMatch. Microsoft trong một bước tiến rất được hoan nghênh đã mở cửa chương trình quản lý nhạc mới nhất của mình Windows Media Player 10 cho phép các dịch vụ nhạc độc lập khác có thể tích hợp trực tiếp với Windows Media Player 10 như một cổng bán hàng của mình.

Bước đi này phần nào như một cách để Microsoft đối đầu với dịch vụ của iTunes: bằng cách cho phép các nhà cung cấp dịch vụ khác bán nhạc của mình, Microsoft cố gắng làm giảm mức độ bành trướng của iTunes. Tất nhiên, những nhà cung cấp dịch vụ độc lập hoan nghênh bước đi này của Microsoft. Không phải chỉ vì sự phổ biến của Windows Media Player mà điều này giúp họ tránh được một trong những công việc khá nặng nhọc là tạo ra một chương trình tích hợp bán nhạc/nghe nhạc riêng như iTunes và dịch vụ của nó.

MusicMatch đã phối hợp với Microsoft để có thể tích hợp dịch vụ của mình với Windows Media Player (nói gì thì nói, chắc chắn là Windows Media Player phổ biến hơn rất nhiều so với MusicMatch Jukebox). Bạn có thể đăng nhập vào tài khoản ở MusicMatch của mình trong Windows Media Player và sử dụng tất cả các tính năng cung cấp bởi MusicMatch: nghe nhạc theo yêu cầu, tạo kênh radio của mình,… Điều duy nhất bạn không làm được là lưu một bài hát nào đó vào thư viện của mình trong Windows Media Player - nhưng đây chỉ là một tính năng không thật sự đáng kể. Ví dụ, tớ sử dụng dịch vụ ghi nhạc trực tuyến của Last.fm (để hiển thị danh sách bài hát tôi đang nghe trên trang chủ của nguoitapviet) nên bắt buộc phải dùng Windows Media Player hoặc iTunes (Last.fm chưa hỗ trợ MusicMatch Jukebox) nên tớ thường sử dụng Windows Media Player khi truy cập các dịch vụ của MusicMatch hơn là chính trình quản lý nhạc jukebox của họ.

Cho người dùng được quyền lựa chọn: đó là một trong những điểm mấu chốt mà Microsoft và các nhà cung cấp dịch vụ nhạc số khác đánh vào dịch vụ iTunes của Apple (mặc dù không được thành công lắm do sự thành công của iTunes không phải xuất phát từ nội dung của nó mà chủ yếu là từ sự phổ biến của máy nghe nhạc iPod). Dù sao đi nữa thì khả năng truy cập vào dịch vụ của MusicMatch từ Windows Media Player đã là một điều rất tuyệt vời!

Kết luận:

Chỉ mới dùng thử 4 ngày dịch vụ của MusicMatch mà tớ đã đặc biệt kết dịch vụ này. Hiện tại đối với tớ, thật khó để tìm một điểm nào mà tớ có thể chê dịch vụ này: sự kết hợp hoàn hảo giữa trình nghe và quản lý nhạc với dịch vụ trực tuyến, giá cả đặc biệt cạnh tranh và chất lượng của dịch vụ (tớ chưa từng bị đứt nhạc giữa chừng và các bài nhạc luôn có thể truy cập gần như tức thời tại mọi thời điểm). Có chăng là khi nào tớ bị mất điện hoặc đường truyền Internet bị trục trặc… Cũng có thể, việc bạn không thật sự sở hữu các bài nhạc có thể cũng là một giới hạn của nó - nhưng làm sao bạn có thể đòi hỏi hơn với cái giá chỉ $3/tháng? Hoặc nếu bạn vẫn muốn có một cái gì đó “cầm tận tay” thì có một dịch vụ khác, mắc hơn một chút (có thể là đáng kể) mà tớ sẽ giới thiệu trong bài viết sau của chuyên đề…

Tái bút: Tớ đang trong giai đoạn thi học kỳ nên bài viết tiếp theo của chuyên đề có lẽ cũng sẽ khá xa, ít nhất là một tuần. Mặc khác, điều này cũng đúng vì để có thể tìm hiểu hết một dịch vụ thì tớ cần phải có thời gian tương đối để sử dụng nó.