Flock: trình duyệt của Web 2.0?

Dân công nghệ thông tin vẫn đang tự hỏi giai đoạn hiện tại có phải lại là một cuộc chiến mới trên thị trường trình duyệt hay không với sự cạnh tranh khá quyết liệt trong thời gian gần đây giữa Firefox, IE (chủ yếu là phiên bản sắp tới IE 7) và Opera 8. Và giờ đây, thêm một trình duyệt mới gia nhập cuộc chơi. Với ý tưởng một "trình duyệt của cộng đồng" - hay như một số nhà phân tích xem nó như là trình duyệt của Web 2.0, trình duyệt Flock được xây dựng với những tính năng tích hợp với các dịch vụ trực tuyến cộng đồng mới nổi gần đây như del.icio.us, My Web 2.0 (Yahoo), digg (các dịch vụ web cho phép đánh dấu & chia sẽ các trang web hay), Flickr (album ảnh trực tuyến) và đặc biệt là sự hỗ trợ cho trào lưu weblog. Vậy Flock thật sự là gì? Bài viết này xin giới thiệu đến các bạn một số đặc điểm của trình duyệt mới này.

Nói Flock là một trình duyệt mới thì cũng không hẳn bởi Flock được xây dựng dựa trên mã nguồn của trình duyệt Firefox. Ngay lần sử dụng đầu tiên, bạn sẽ nhận ra ngay những đặc điểm giao diện và cách hoạt động của cơ chế mở rộng, bảo mật,… của Flock cũng chính là của Firefox. Những gì khiến Flock khác biệt chính là ở những tính năng mà những người phát triển Flock viết ra và tich hợp vào nền tảng có sẵn của Firefox.

Sổ địa chỉ

Có một cách đơn giản để đánh dấu trang web mà bạn ưa thích, truy cập những trang bạn đánh dấu từ bất kỳ đâu, và chia sẽ những trang web hay bạn tìm được với những người khác… Đó là những tính năng mà các trình duyệt hiện nay chưa hỗ trợ. Dù trên Opera, Firefox hay IE, danh sách những trang web bạn ghi lại (gọi là "bookmarks" trong Firefox/Opera hay Favourites trong IE) chỉ tồn tại trên một máy và cách thức lưu trữ/phân mục những trang web vẫn dựa trên cấu trúc thư mục cứng nhắc (sẽ ra sao nếu một trang web bạn muốn đánh dấu thuộc về cả hai phân mục nào đó?).

Ghi chú: trong Firefox, bạn vẫn có thể truy cập sổ địa chỉ của mình từ nhiều máy khác nhau bằng cách sử dụng các trình mở rộng. Tuy nhiên, phần lớn đều đỏi hỏi cấu hình và hoạt động không thật sự trơn tru và dễ dàng. Một trong những phần mở rộng tớ thích là Bookmarks Synchronize. Điểm bất tiện duy nhất là nó đòi bạn phải có máy chủ riêng với tài khoản FTP.

Đó là lý do cho sự ra đời gần đây của hàng loạt các dịch vụ web cho phép bạn lưu những trang web bạn đánh dấu được và chia sẽ chúng mà nổi tiếng nhất có thể kể đến là del.icio.us, kế đến như digg hay My Web 2.0 (BETA) của Yahoo. Tuy nhiên, để sử dụng các dịch vụ này, bạn đều phải trực tiếp vào trang web của các dịch vụ đó. Sẽ tốt biết bao nếu có một trình duyệt hỗ trợ sẵn những dịch vụ này?

Flock cung cấp cho bạn những tính năng đó. Bạn gặp một địa chỉ hay? Chỉ với một cú nhấn chuột, bạn có thể "đánh dấu sao" ("starring" - một tính năng có lẽ những bạn dùng Gmail đã rất quen thuộc) địa chỉ đó để xem lại sau này mà tạm thời chưa cần phải phân loại và lưu ngay vào sổ địa chỉ (phải nói cái nút "star" của Flock được thiết kế tuyệt đẹp đi liền với thanh địa chỉ khiến tớ cứ muốn nhấn nó hoài :) - xem hình)

Đến một lúc nào đó rãnh rỗi, bạn có thể ngồi duyệt qua danh sách những trang mà bạn đã đánh dấu trong thời gian gần đây và phân mục để đưa vào hệ thống sổ địa chỉ của bạn. Và đây là một tính năng khá hay nữa của Flock: Thay vì sử dụng hệ thống phân mục, Flock hỗ trợ cấu trúc sử dụng thẻ ("tags"). Ví dụ một địa chỉ có thể được đánh nhiều thẻ đồng thời như "cá nhân", "web design" và nó sẽ xuất hiện cùng lúc trong cả hai thẻ. Cấu trúc sử dụng thẻ để phân loại là một cấu trúc cực kỳ tiện lời được áp dụng rất nhiều trong các ứng dụng web thời gian vừa qua (Gmail cho phép đánh thẻ các email thay vì phải chia chúng vào các thư mục riêng như của Yahoo, Hotmail,… Flickr cũng cho phép đánh thẻ các ảnh) và tớ cho rằng trong tương lai các ứng dụng cả trên web lẫn phần mềm trên máy tính sẽ áp dụng.

Không chỉ vậy. Flock được xây dựng hỗ trợ sẵn dịch vụ lưu và chia sẽ các địa chỉ của del.icio.us (các dịch vụ web khác như digg sẽ được thêm sau khi Flock chính thức được ra mắt). Một cú nhấn chuột và bạn có thể lưu ngay địa chỉ đó vào hệ thống của del.icio.us (bạn có thể cấu hình để khi nhấn nút đánh dấu sao, địa chỉ đó sẽ được lưu luôn vào dịch vụ trực tuyến nào đó). Và với tính năng này, giờ đây, bạn có thể truy cập vào danh sách những địa chỉ bạn ưa thích từ bất kỳ máy tính nào sử dụng Flock. Một giải pháp tuyệt vời và có lẽ là triệt để cho vấn đề truy cập sổ địa chỉ.

RSS - đọc tin trực tuyến

RSS (Really Simple Syndication) là cơ chế rất phổ biến trong thời gian gần đây cho phép bạn có thể đọc tóm tắt của các nội dung mới trên các trang web (thật ngạc nhiên khi mãi đến giờ các trang tin VN vẫn chưa hỗ trợ tính năng này). Nhưng để đọc nội dung của các file RSS, bạn thường sẽ phải dùng đến các phần mềm hoặc dịch vụ web đọc tin riêng (tất nhiên, trong Firefox, bằng cách cài đặt phần mở rộng, bạn cũng có thể đọc tin kiểu này - tớ không kể đến tính năng "live bookmarks" của Firefox vì nó không thật sự giống như một cách đọc tin). Flock giờ đây hỗ trợ cho phép bạn xem trước nội dung của file RSS ngay trong trình duyệt với một giao diện cực kỳ thuận tiện, giúp bạn quyết định có nên đăng ký trang web đó vào hệ thống đọc tin của mình hay không.

Tra cứu thông tin

Bạn đang tìm thông tin về một chủ đề nào đó trên các trang web? Bạn vào hàng loạt trang và ở một trang nào đó có một đoạn thông tin hay, làm sao để dễ dàng lưu lại nội dung đó cùng với địa chỉ gốc của trang web để sau này xem lại? Flock hỗ trợ tính năng gọi là "Shelf" (có thể dịch là "cái kệ sách"). Chỉ cần kéo thả trực tiếp phần trang thông tin từ trang web mà bạn muốn lưu lại vào "Shelf" và nó sẽ tự động ghi lại địa chỉ trang web, nội dung, và cả ngày tháng bạn ghi lại thông tin đó. Rất tiện khi bạn làm nghiên cứu (research).

Blog - Viết Blog từ Trình duyệt

Tính năng nổi bật nhất của Flock chính là khả năng cho phép bạn viết Blog trực tiếp từ trong trình duyệt mà không cần phải đăng nhập vào các hệ thống weblog. Đặc biệt hấp dẫn là Flock cho bạn sẵn một trình biên tập trực quan (hay còn gọi là "WYSIWYG Editor" - "What You See Is What You Get") độc lập với dịch vụ blog mà bạn sử dụng. Thú vị hơn, Flock hỗ trợ trực tiếp giao thức kết nối với dịch vụ lưu ảnh trực tuyến của Flickr vào trong trình biên tập này. Nếu bạn muốn đưa một bức ảnh nào đó của bạn trên Flickr vào bài viết, bạn chỉ đơn giản là thực hiện thao tác kéo và thả nó vào bài viết từ trên thanh duyệt Flickr. Chương trình sẽ tự động tào liên kết và ảnh thu nhỏ cho bài viết. Cuối cùng, kết hợp với tính năng "Shelf", đây là một công cụ đặc biệt hữu ích và thuận tiện đối với những người hay viết Blog.

Flock hỗ trợ khá nhiều giao thức của các dịch vụ weblog (như Blogger của Google, typepad của SixApart) và các phần mềm weblog hỗ trợ một trong các giao thức MetaWeblog (xml-rpc), Atom, Blogger hay MovableType (phần mềm weblog phổ biến Wordpress sử dụng MetaWeblog). Tớ đã thử thành công viết bài cho nguoitapviet từ Flock.

Ghi chú: để cấu hình Flock gửi bài cho Wordpress, bạn sẽ cần phải cấu hình riêng. Chọn giao thức MetaWeblog từ trong danh sách và nhập vào "API url" đường dẫn đến file xmlrpc.php (thường nằm trong thư mục gốc của Wordpress).

Tại sao Flock?

Một câu hỏi đặt ra là, nếu đã xây dựng gần như toàn bộ từ mã nguồn của Firefox, tại sao phải có một trình duyệt riêng để hỗ trợ những tính năng trên? Chẳng phải bản thân Firefox đã có cơ chế mở rộng cho phép người dùng cài đặt các phần mở rộng để hỗ trợ những tính năng trên (và thật sự cũng có những phần mở rộng như vậy). Trong một bài viết của một trong những người phát triển Flock có tựa đề Flock, Firefox and Open Source, câu hỏi trên được lý giải theo một cách mà tớ thấy rất hợp lý:

1) Nếu bạn có một loạt các ý tưởng và muốn xây dựng một trình duyệt mới, liệu bạn nên viết từ đầu hay là nên xây dựng từ những gì đã được chứng minh là hiệu quả? Tất nhiên những ai học về lập trình và phần mềm sẽ thấy rõ câu trả lời là cách thứ nhất. Nhóm thực hiện Flock chỉ là một nhóm nhỏ, sẽ tốt hơn rất nhiều nếu họ xây dựng những ý tưởng của mình từ trên một hệ thống được đầu tư xây dựng bởi một lực lượng những người tài năng với sự hỗ trợ của các công ty lớn như Mozilla, IBM,…

2) Để giúp đưa những tính năng hiện có của Flock vào Firefox sẽ cần thay đổi rất sâu trong cơ chế hoạt động của Firefox (bản thân tớ cũng thấy điều này) mà việc sử dụng các trình bổ sung hoặc sẽ không thật sự được hiệu quả như mong muốn, hoặc sẽ khiến Firefox trở nên không ổn định. Đặc biệt hơn cả, điều đó sẽ có thể khiến phá vỡ cấu trúc hiện có của Firefox. Bằng cách tung ra một trình duyệt mới dựa trên nền tảng của Mozilla (cũng là nền tảng mà từ đó Firefox ra đời), những người phát triển Flock có thể thật sự tích hợp những tính năng mới vào ngay trong cấu trúc hoạt động mà vẫn không làm thay đổi nhiều đến bản thân phần nền Firefox. Một lợi thế khác nữa là việc cập nhật sẽ trở nên đơn giản hơn rất nhiều bởi nó không phụ thuộc nhiều lắm vào cấu trúc hỗ trợ của Firefox (bạn có lẽ từng trải qua giai đoạn sau khi Firefox tung ra phiên bản mới và các tính năng của các phần mở rộng trở nên không tương thích và không hoạt động được).

Nhưng liệu Flock có thể thành công hay không? Liệu người dùng web đang phân vân giữa 3 trình duyệt Firefox, IE và Opera có chịu "thử" thêm một trình duyệt mới hay không? Câu trả lời theo tớ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sở thích cá nhân, sự phát triển của các dịch vụ web và cả khái niệm về Web 2.0 (tớ hi vọng sẽ có thể viết một bài về Web 2.0 trong thời gian tới).

Cá nhân tớ rất thích Flock. Với Flock, tớ vừa có được sự an toàn của Firefox, vừa có những tính năng mới đặc biệt thú vị. Chỉ tiếc là hiện tại, giao diện của Flock vẫn còn khá thô và hỗ trợ cho nó còn kém. Tại thời điểm này, Flock chỉ mới ở dạng phiên bản thử nghiệm cho những người phát triển và chỉ có một số ít những phần mở rộng cho Firefox tương thích với Flock (tuy nhiên, vì cơ chế của Flock là hoàn toàn giống Firefox nên việc chuyển phần mở rộng từ Firefox sang Flock là cực kỳ đơn giản và dễ dàng). Hi vọng rằng một khi Flock chính thức ra mắt, nó sẽ hỗ trợ đầy đủ hơn.

Thử tải về và cài đặt Flock Developer Preview.