Báo cáo tổng hợp thu nhập của giới IT năm 2005

Tạp chí Infoworld số 24 ngày 13 tháng 6 vừa công bố báo cáo tổng hợp về tình hình thu nhập của những người làm IT tại Mỹ năm 2005 với tiêu đề Lift-off, at last?. Sau một thời gian dài ảm đạm, năm 2005 đánh dấu sự tăng trưởng trở lại, thể hiện ở mức lương bình quân của giới công nghệ từ 91,296 USD năm 2004 lên 95,090 USD (2005). Bên cạnh đó, báo cáo dài 8 trang với hàng loạt số liệu, biểu đồ (được thực hiện với số liệu từ 1,510 phản hồi trong cuộc điều tra của Infoworld tiến hành từ tháng 4 năm 2004) còn thể hiện nhiều chi tiết thú vị khác không hẳn đã là lạc quan về xu hướng mới của những người làm IT.

Tất nhiên đây là cuộc điều tra tiến hành trong giới công nghệ thông tin ở Mỹ và hoàn toàn không phản ánh thực tế tình hình việc làm trong lĩnh vực công nghệ thông tin ở Việt Nam, nhưng nếu bạn từng băng khoăn về vấn đề tài chính khi chọn ngành học thì có lẽ đây là một bài báo dáng xem. Bài viết này là tổng hợp của tớ về bản phân tích này. Ngoài ra, tớ đã chọn ra các số liệu có lẽ sẽ thú vị nhất từ "rừng số liệu" cung cấp trong bài để phân tích.

LẠC QUAN TIỀN LƯƠNG

Trước hết là thông tin lạc quan về tình hình bình quân thu nhập nói chung. Sau một thời gian CNTT nổi lên như một nhu cầu thiết yếu để phát triển của các doanh nghiệp cùng với sự thiếu nguồn nhân lực đã dấn đến thu nhập bình quân của những người làm trong lĩnh vực CNTT tăng lên đến mức đỉnh năm 2002. Nhưng kể từ đó, nguồn nhân lực được bổ sung với những lượt sinh viên CNTT ra trường đưa mức giảm xuống theo từng năm như những gì thể hiện theo các thống kê trong giai đoạn từ 2002 đến 2004 trong biểu đồ dưới đây:

Tất nhiên, thời kỳ ảm đạm 2002-2004 trên không phải chi vì sự dư thừa nhân lực mà còn do một số yếu tố khác như tình trạng các công ty ở Mỹ đang ngày có xu hướng thuê nhân lực từ các nước ở châu Á hơn là trong nước,…

Như một tín hiệu đáng mừng, năm 2005 đánh dấu lần đầu tiên ngành CNTT thể hiện sự tăng trưởng trở lại: mức thu nhập đã đạt lại xấp xỉ mức năm 2001, cụ thể là: mức lương lần đầu tiên sau 3 năm giảm liên tiếp đã tăng 2.7%, trong đó mức lương của bộ phân CNTT tại các cơ quan thuộc chính phủ và giáo dục tăng 12.2% và trong khu vực doanh nghiệp kinh tế tăng 3.1%.

Con số tăng trưởng trên rõ ràng chỉ là con sô bình quân và không phải ai cũng được như vậy. Thống kể do Infoworld phân tích còn cho thấy là nếu như hơn 70% những người làm CNTT nói chung nói rằng mức lương của họ tăng so với năm ngoái, con số này chỉ là 58% đối với những người làm tại các công ty cung cấp giải pháp CNTT (cần phân biệt giữa hai lĩnh vực cung cấp, tạo ra các giải pháp với sử dụng, quản lý ứng dụng của các giải pháp đó). Tuy nhiên, theo Infoworld tình hình này sẽ được cải thiện trong các năm tới nếu nhìn vào mức tăng lợi nhuận của các công ty cung cấp giải pháp công nghệ trong năm vừa qua. Mức tăng 57% số tiền đổ vào các công ty công nghệ hứa hẹn sự tăng mức lương của những người làm trong lĩnh vực này.

TIỀN THƯỞNG? NẾU BẠN LÀ "SẾP"

Biểu đồ ở trên cũng cho thấy mức tăng đáng kể phần tiền thưởng, tăng 19.7% so với năm 2004 (thu nhập bình quân - tổng của tiền lương cố định với tiền thưởng - tăng 4.2%). Giải thích cho điều này, Infoworld cho rằng sự tăng trưởng về lợi nhuận trong năm vừa qua chính là yếu tố quyết định.

Mặc dù vậy, hơn 70% số người tham gia cuộc nghiên cứu nói rằng mức tiền thưởng của họ không hề tăng, thậm chí có đến 44% nói rằng họ hoàn toàn không nhận được tiền thưởng. Nếu như bạn quen thuộc với việc tính giá trị trung bình, chắc chắn bạn sẽ suy ra ngay là phải có những người nhận được mức tăng tiền thưởng "khổng lồ" để có thể tạo ra mức tăng trưởng chung. Ai là những người này?

Biểu đồ trên ngoài việc so sánh mức tăng thu nhập giữa các bộ phận CNTT trong hai năm 2004 và 2005 còn cho thấy sự khác nhau về mức tiền thưởng giữa các bộ phận này. Dễ nhận thấy, chính những người thuộc hàng "sếp" trong công ty, những người đã làm việc lâu năm chính là những người nhận được mức tiền thưởng nhiều nhất. Thực tế từ thống kê thậm chí mức tăng thu nhập của bộ phận "sếp" này tăng chủ yếu là do mức tăng tiền thưởng (36% so với năm 2004) bởi thực tế là mức lương cố định của những người này giảm 3.3%.

Nhưng một lần nữa, không phải ai cũng vậy. Có 2/3 số người làm quản lý lâu năm tại các công ty công nghệ nói rằng mức tiền thưởng của họ không hề tăng và 1/3 trong số đó nói rằng họ thậm chí còn không có tiền thưởng. Infoworld phân tích thực tế này như sau:

Vậy nên, nếu bạn muốn nhiều tiền thưởng, trước hết hãy tìm cách trở thành những người thuộc "tầng lớp trên" :)

VÀ NHỮNG THỰC TẾ KHÁC…

Ngoài những số liệu chung về tình hình thu nhập, báo cáo của Infoworld còn chỉ ra khá nhiều những thực tế khác của thị trường lao động CNTT:

1) Làm thật nhiều, lương tăng chút ít: báo cáo cho thấy những người làm quản lý mức trung tại các doanh nghiệp năm nay phải lãnh nhiều trách nhiệm hơn trước (số báo cáo phải thực hiện tăng gấp 5 lần). Với mức tăng tiền lương và thưởng của những người này - 5.6% và 12.9% theo thứ tự - những người này có được những lợi ích nhất định từ những "cơ hội" này (đóng ngoặc kép vì họ bắt buộc phải tiếp nhận những "cơ hội" này bất kể muốn hay không). Mặt khác, tình hình lương bổng ảm đạm trong nhiều năm liên tiếp khiến những người này luôn tìm kiếm những cơ hội khác tốt hơn từ các công ty cạnh tranh: hơn 55% những người làm quản lý này tích cực tìm kiếm việc làm từ những công ty khác.

2) Không được trọng dụng: các nhân viên tại tất cả các phân ngành CNTT đều cho rằng khả năng của mình không được đánh giá đúng bởi những người quản lý, và quan trọng hơn, phần lớn những người này nói rằng họ ngày càng không đồng ý với những quyết định về xu hướng phát triển của các "sếp":

3) Cảm giác bất an về việc làm: Mặc cho mọi người lo ngại rằng tình hình xuất khẩu việc làm của các công ty Mỹ sẽ khiến nhiều người Mỹ mất việc làm, các nhà quản lý vẫn cho rằng tình hình không thật sự đáng ngại như những gì người ta bàn tán về nó. Nhưng đó là ý kiến của các "sếp", các nhân viên cấp dưới lại có những suy nghĩ khác. So với năm ngoái, 14% nhân viên năm nay lo sợ về vị trí của mình trong công ty và cứ 1 trong 4 nhân viên năm nay lo lắng rằng mình sẽ mất việc làm do tình trạng xuất khẩu việc làm của công ty. Với dự đoán khoảng 10% vị trí tại các công ty Mỹ sẽ được chuyển ra nước ngoài, tình hình có vẻ thật sự là một mối lo ngại đối với nhiều người.

VIỆT NAM?

Những thông kê trên có phần hơi khác với thực tế ở Việt Nam?

Như tớ được biết thì mức lương của những người làm CNTT ở VN vẫn tăng đều đặn và so với những lĩnh vực khác vẫn cao hơn. Đừng để những con số đánh lừa. Theo tớ, thực tế lương tăng ở VN là một thực tế … chung cho mọi ngành do mức sống ở ngoài tăng, không phải xuất phát từ thực tế làm việc và nhu cầu của doanh nghiệp. Xét về bản chất, tớ nghĩ tình hình CNTT cũng khá giống với báo cáo về tình hình CNTT của Infoworld cho thị trường ở Mỹ: bạn nhận được nhiều tiền thưởng hơn nếu bạn là "sếp", và chỉ nếu bạn là "sếp" thì bạn mới có được mức sống thoải mái. Mặt khác, những người làm CNTT có khả năng có lẽ cũng giống với ở thị trường Mỹ, đều có xu hướng "bất trung", luôn để ý … tìm công ty khác "sướng" hơn. Khác với thị trường Mỹ, xu hướng này không đơn thuần chỉ là do không hài lòng với mức lương mà một phần là do những người này muốn tìm một môi trường làm việc tốt hơn, nhiều cạnh tranh và thử thách hơn (khác với Mỹ, môi trường làm việc ở VN ở mỗi công ty có lẽ khác xa nhau).

CHỌN NGHỀ THEO LƯƠNG?

Cá nhân tớ không chọn lĩnh vực để học theo mức lương mà chủ yếu là mình thích cái gì bởi tớ sợ rằng khi ra trường đi làm, công việc ngày nào có lẽ cũng giống giống nhau. Đã vậy, nếu mình thậm chí không thích nó thì càng chán hơn (đối với tớ, lương đủ ăn, uống, trả Internet, vài bữa xem phim và mỗi tháng đi mua 1-2 cuốn sách là được).

Nhưng không thể phủ nhận thực tế là nhiều bạn khi chọn ngành để theo học phụ thuộc vào mức lương mà mình sẽ nhận được sau khi ra trường. Biểu đồ sau tớ tổng hợp từ những con số trong báo cáo của Infoworld về mức lương bạn sẽ nhận được ở các vị trí khác nhau (tất nhiên, ở Mỹ):

Tớ đã lọc và loại bỏ bởt một số vị trí không phổ biến ở VN. Mặc dù mức lương trên chỉ áp dụng cho thị trường Mỹ, tớ nghĩ biểu đồ trên cũng thể hiện phần nào tương quan mức lương tại thị trường Việt Nam. Từ biểu đồ trên có thể thấy, làm "sếp" (đặc biệt là CEO) là "sướng" nhất, nhưng thường thì mỗi công ty chỉ có một CEO nên có lẽ bạn nên "quên" nó đi. Nếu tính ngắn hạn, ngay sau khi ra trường bạn tất nhiên chỉ sẽ là một nhân viên bình thường (trừ khi bạn quá giỏi, được gán chức vụ ngay lập tức), thì có lẽ học quản trị cơ sở dữ liệu là tốt nhất (nhưng nó khó :)). Còn nếu bạn tính dài hơi hơn về "lợi ích lâu dài" một khi được thăng chức lên chức quản lý, Quản lý cơ sở dữ liệu một lần nữa là vị trí tốt nhất (chú ý phân biệt giữa "quản lý" và "quản trị" cơ sở dữ liệu. Người "Quản lý" là "sếp", đề ra hướng phát triển, v.v…, còn người "quản trị" chỉ là người thực hiện các tác vụ quản lý, theo dõi hàng ngày - nói chung là "nhân viên quèn" :).

Hi vọng thông tin trên sẽ giúp ích phần nào cho các bạn.

Chú ý: tất cả các số liệu trong bài là tổng hợp từ Báo cáo thu nhập 2005 của ngành CNTT (Infoworld 2005 Compensation Survey) được thực hiện bởi Infoworld. Nếu bạn có khả năng đọc tiếng Anh tốt và muốn đọc đầy đủ bản báo cáo dài ngoằn này, bạn có thể đọc báo cáo Infoworld 2005 Compensation Survey tại Infoworld.

TÁI BÚT

1) Bạn có biết tớ viết bài này mất bao lâu không? 3 ngày rưỡi! 3 ngày đầu, mỗi ngày có khoảng 1 tiếng đồng hồ rãnh thì tổng hợp số liệu và chuẩn bị 3 cái biểu đồ trên. Nữa ngày cuối cùng thì sắp đặt cấu trúc và viết bài. Có lẽ dạo này bạn thắc mắc nguoitapviet có vẻ đang chững lại, mấy ngày mới có bài mới. Rất tiếc nhưng hiện tại tớ không có nhiều thời gian như giai đoạn vừa rồi, hơn nữa để viết bài như bài này cũng tốn rất nhiều thời gian (đặc biệt là phần đồ họa).

2) Các bạn có quyền sử dụng lại các hình ảnh biểu đồ tớ thực hiện, nhưng vui lòng đừng sửa gì nhé - đặc biệt là phần ghi chú bản quyền  :) (mấy ảnh này tốn khá nhiều thời gian của tớ và tớ cũng khá hài lòng).

3) Tớ thực hiện mấy cái biểu đồ đó với Photoshop, nhưng tốn thời gian quá. Có bạn nào biết có phần mềm nào vẽ biểu đồ theo kiểu layer và cho xuất sang định dạnh psd của Photoshop không? (để thêm hiệu ứng,..) Excel mặc dù vẻ biểu đồ được nhưng xấu tệ. Thanks.