Cấu hình trình duyệt lý tưởng - Phần 2: Opera 8

Là một trong những trình duyệt lâu đời nhất nhưng trình duyệt Opera không thật sự phổ biến (trước khi có Firefox, Opera xếp hàng thứ 2 với khoảng 4% thị phần. Sau khi Firefox ra đời, Opera bị đẩy xuống xếp thứ 3). Mọi thứ bắt đầu thay đổi với phiên bản mới nhất của trình duyệt Opera. Opera 8 được ra mắt trong thời điểm mà hiện tượng Firefox đang ở đạt mức "đỉnh" của nó khiến nhiều người e ngại liệu nó có thể có được vai trò, ảnh hưởng gì.

Opera 8 đã làm được điều mà không ai có thể nghĩ đến: đạt con số 600 ngàn lượt tải về chỉ trong vòng 2 ngày kể từ lúc ra mắt. Con số này ấn tượng đến nổi Jon S. von Tetzchner, CEO của Opera Software, đã "lỡ miệng" đùa rằng nếu Opera 8 đạt được 1 triệu lượt tải về trong 4 ngày đầu tiên, ông sẽ bơi thẳng một mạch từ Northway đến Mỹ và chỉ nghỉ dừng chân một lần ở Iceland để uống chocolate nóng ở nhà mẹ ông. Ông nhanh chóng phải rút lại câu đùa đó ngày 23 tháng 4 khi mà con số lượt tải về đạt đến 1,050,000 lượt. Để so sánh, Firefox được thông báo là đạt được 1 triệu lượt tải về trong vòng 24 tiếng đồng hồ kể từ ngày ra mắt. Dù sao đi nữa, trong thời điểm mà Firefox đang là thứ được bàn tán nhiều nhất thì sự kiện Opera cũng đã được xem như là một thành công. Tất nhiên, tất cả không chỉ là ở con số. Quả thật phiên bản Opera 8 đã có nhiều cái tiến được đánh giá là "đột phá", tiếp nối truyền thống của các phiên bản trước (có thể các bạn không biết, nhưng chính trình duyệt Opera là nơi sinh ra ý tưởng về duyệt theo tab và sử dụng ám hiệu chuột (mouse guesture) để điều khiển).

Tiếp tục chuyên đề về Cấu hình trình duyệt lý tưởng tại nguoitapviet.info, bài viết này giới thiệu đến các bạn trình duyệt Opera 8 mà tớ đang sử dụng và rất thích.

TỔNG QUAN

Đây là giao diện của trình duyệt Opera 8 ngay sau khi bạn mới cài xong (chưa thiết lập thêm gì cả):

Rất ít nút bấm và khá rõ ràng. Rút kinh nghiệm từ các phiên bản trước, vốn bị phàn nàn là quá rắc rối (một phần là do trình duyệt này có quá nhiều tính năng), những người thiết kế Opera 8 đã quyết định "tối giản" giao diện mặc định - và quyết định này tỏ ra là đúng và được hoan nghênh.

Nhưng tớ không thích kiểu giao diện này. Tớ thích phong cách của Mac OSX nên đã đổi sang giao diện mới:

Giống như Firefox, Opera 8 hỗ trợ việc tùy biến giao diện thông qua việc sử dụng các "theme". Thư viện giao diện của Opera có thể tìm thấy tại đây. Giống như cấu hình Firefox của tớ, giao diện của Opera 8 tớ chỉ giữ lại 3 thành phần chính: Thanh nút bấm (toolbar), Thanh Liên kết (favourite links) và Thanh địa chỉ. Theo nhận định của tớ, cơ chế hỗ trợ tùy biến của Opera 8 thực ra còn mạnh hơn của Firefox - bạn hầu như có thể làm tất cả những gì bạn muốn, thậm chí tạo thêm tính năng mới. Điểm bất tiện là nó đòi hỏi bạn phải chịu khó tìm hiểu khá nhiều trước khi có thể tùy biến theo ý mình (cái này thì Firefox mạnh: cho phép tùy biến nhanh chóng, đơn giản).

THÀNH PHẦN GIAO DIỆN

Trước hết là thanh công cụ. Tớ đặc biệt thích kiểu giao diện này: nút bấm to, rõ ràng và có hiệu ứng sáng lên rất đẹp mỗi khi bạn đưa chuột lên. Chú ý biểu tượng RSS ở góc bên phải: mỗi khi bạn vào một trang web có RSS/XML, biểu tượng này sẽ sáng lên báo cho bạn biết và chỉ cần một cú nhấn chuột, bạn sẽ có thể đăng ký nhận tin từ nguồn đó. Sử dụng biểu tượng "thùng rác" ở góc dưới cùng bên phải cho phép bạn mở lại các trang mà bạn "lỡ tay" đóng. Rất tiện lợi.

Điểm đặc biệt tớ thích nhất trong thiết kế của trình duyệt Opera chính là thanh "Start bar". Thanh này bình thường không xuất hiện, nhưng một khi bạn nhấn chuột vào thanh địa chỉ thì lập tức nó sẽ xuất hiện ngay bên dưới thanh địa chỉ, cho phép bạn truy cập vào các tính năng như 10 địa chỉ bạn hay đến nhất, danh sách địa chỉ ưa thích của bạn,… (bạn có thể cấu hình thêm tùy thích). Nếu để ý, các bạn sẽ thấy một ngạc nhiên thú vị: Opera cho phép bạn "giả danh" trình duyệt khác khi duyệt Web. Một số trang web được cấu hình để chỉ hoạt động với một trình duyệt nhất định nào đó. Opera 8 cho phép bạn "giả danh" là đang sử dụng một trình duyệt khác để xem các trang web này với Opera 8.

Thanh địa chỉ không chỉ là nơi để nhập địa chỉ trong Opera 8. Nó hiển thị nhiều thông tin hơn thế: khi mới mở trang web, nó hiển thị dung lượng của trang web đó và phần trăm đã tải về. Nó hiển thị số ảnh có trong trang web và số ảnh đã tải về xong. Sau khi tải xong, nếu Opera phát hiện trang web hỗ trợ tính năng RSS, nó sẽ hiển thị biểu tượng RSS ngay trên thanh công cụ cho phép bạn đăng ký nhận tin với chỉ một cú nhấp chuột. Và nếu bạn đang thăm các trang mà thông tin được mã hóa khi truyền (thương là các trang ngân hàng, mua bán), nó sẽ hiển thị thông tin xác nhận điều này.

Cũng giống như Firefox, Opera hiển thị thanh tìm kiếm cục bộ bên dưới màn hình giúp tránh bị che khuất nội dung trang web. Thanh tìm kiếm trong Opera 8 còn cho phép bạn truy cập một số tính năng rất thú vị như: tắt/hiển thị ảnh, đổi định dạng hiển thị (đổi style sheet mặt định của trang web!) và đặc biệt nhất là tính năng "Fit to Window width". Các trang web thường được thiết kế với một bề rộng nhất định. Cơ chế của Opera 8 cho phép bạn thay đổi điều này, tự động chỉnh lại để trang web hiển thị hết bề rộng của màn hình trình duyệt. (đây là tính năng khiến cho Opera được chọn làm trình duyệt của các điện thoại di động vốn giới hạn về kích thước hiển thị).

TÍNH NĂNG

Bạn sẽ rất ngạc nhiên khi tìm hiểu về Opera: Opera là một kiểu trình duyệt tất cả trong một. Bạn có thể đọc email, chat, quản lý ghi chú, quản lý file tải về và thậm chí phiên bản mới còn tích hợp luôn một trình đọc tin RSS/XML. Đặc điểm này khá giống với trình duyệt Netscape Navigator trước đây nhưng khác với Netscape vốn thường rất chậm và cồng kềnh, Opera chạy khá nhanh (chấp nhận được - tương đương với mở MS Word - mặc dù chậm hơn so với Firefox và IE). Và thật ngạc nhiên khi mà dung lượng file cài đặt lại khá nhỏ.

Một trong những tính năng tiện lợi nhất của Opera theo tớ là sử dụng "ám hiệu chuột" ("mouse guesture"). Tính năng này được giới thiệu bởi Opera và cũng không ngạc nhiên khi nó trở thành tính năng mặc định của Opera. Tính năng này cho phép bạn thực hiện một số tác vụ thông thường bằng một cử động đơn giản của con chuột. Ví dụ, bạn nhấn và giữ nút phải chuột, di chuột một chút sang bên phải, lập tức bạn được chuyển qua trang kế (tương đương với việc nhấn vào nút "FORWARD" trên thanh công cụ). Ban đầu, việc nhớ các cử động này có vẻ phức tạp, nhưng một khi bạn đã quen với nó thì nó trở thành một tính năng không thể thiếu (cũng giống như việc nhớ các phím tắt thường là khó, nhưng một khi bạn đã nhớ thì bạn sẽ dùng nó nhiều hơn cả chuột).

Opera 8 còn có rất nhiều những tính năng đặc biệt khác như: Chống quảng cáo popup (tất nhiên :)), Trình quản lý mật khẩu (giúp bạn lưu mật khẩu, đỡ phải nhập lại), Nhận dạng giọng nói (cho phép điều khiển bằng giọng nói) và nhiều tính năng khác có thể tìm hiểu chi tiết tại Opera.com/features.

Điểm cuối cùng mà tớ muốn "khen ngợi" về trình duyệt Opera 8 chính là tốc độ. Ý tớ không phải là tốc độ mở chương trình, mà là tốc độ hiển thị trang web. Bạn sẽ cảm nhận được điều này ngay lần đầu tiên sử dụng Opera. Các trang web hình ảnh, đồ họa phức tạp vốn hiển thị khá chậm trên các trình duyệt khác được trình bày rất nhanh trên Opera. Sự khác biệt về tốc độ là không đáng kể với các trang thông thường, nhưng bạn sẽ rất thích Opera khi duyệt các trang gallery ảnh.

ĐIỂM YẾU?

Tất nhiên, trình duyệt Opera cũng có khá nhiều điểm yếu khiến nó có lẽ sẽ không trở thành trình duyệt chính của đại đa số người dùng.

Điểm yếu thứ nhất là tốc độ mở chương trình và dung lượng bộ nhớ mà nó chiếm. Ở trên tớ nói là "chấp nhận được" không có nghĩa là lúc nào bạn cũng có kiên nhẫn để "chấp nhận". Nếu máy bạn có dưới 64MB RAM thì Opera không phải là lựa chọn của bạn.

Điểm yếu thứ 2 là mặc dù đã được cải thiện nhiều, vẫn còn một số trang web không hiển thị đúng trong Opera. Ví dụ bạn sẽ không thể soạn thảo email với tính năng định dạng (in đậm, in nghiêng,…) trong Yahoo, Hotmail hay Gmail (mặc dù có thể thực hiện các tác vụ bình thường). Opera 8 cũng không hỗ trợ công nghệ ActiveX và vì vậy bạn cũng không thể thường thức các dịch vụ giải trí giựa trên công nghệ này như Yahoo! LAUNCH.

Điểm yếu thứ 3 khiến Opera không hấp dẫn lắm so với Firefox là nó không hỗ trợ cơ chế cho phép mở rộng tính năng. Mặc dù bạn có thể tạo thêm tính năng bằng cách trộn lẫn nhiều tính năng trong thư viện tính năng mặc định, nhưng bạn không thể lập trình để tạo thêm tính năng hoàn toàn mới như trong Firefox.

Diểm yếu quan trọng nhất: tốn tiền. Có thể bạn sẽ khá ngạc nhiên khi biết rằng bạn sẽ phải trả tiền cho trình duyệt web (vốn được cho là miễn phí như IE, Firefox). Bạn có thể sử dụng Opera miễn phí nhưng sẽ phải chấp nhận để hiển thị một thanh quảng cáo nhỏ trên thanh công cụ từ Google. Thật ra, thanh quảng cáo này khá nhỏ, cho phép bạn chọn chỉ hiển thị quảng cáo là chữ, và cũng không phải là khó chịu lắm. Nhưng khi mà các trình duyệt khác đều miễn phí thì đây quả là một bất lợi của Opera.

KẾT LUẬN

Phiên bản Opera 8 là một phiên bản đặc biệt tốt trong dòng các phiên bản trình duyệt Opera. Khả năng cho phép tùy biến giao diện gần như không giới hạn khiến và tính an toàn khiến nó được chọn làm trình duyệt chính ở nhiều trường đại học bên này (ví dụ các trường có thể hiển thị thông báo của trường ngay trên cửa sổ trình duyệt thay vì bắt học sinh phải vào trang web của trường)

Nếu bạn là người dùng thông thường thì có lẽ sẽ chẳng có lý do nào đáng kể để thử dùng Opera (tự nhiên phải chịu quảng cáo, trong khi Firefox có nhiều tính năng, dễ sử dụng, an toàn và có tính tương thích cao lại miễn phí), nhưng nếu bạn là người thường xuyên dùng Internet (như tớ: 24/24) và thích "quậy phá", thử nghiệm thì trình duyệt Opera là một trình duyệt phải có.

Tái bút:

Một số trang web đáng ghé thăm khi tìm hiểu và "quậy" về trình duyệt Opera:

Thư viện giao diện, cấu hình, ngôn ngữ của Opera
Opera với giao diện của Mac OS X
Thư viện cấu hình dành cho Opera (các nút bấm, tính năng tùy biến được thiết lập sẵn)
Opera Skin Editor: Trình tạo giao diện đơn giản cho Opera