Mới đọc bài viết "Người Việt viết blog" bởi Java_n00b tại blog I learn Java, trong đó có nói về lý do tại sao mặc dù weblog đang là một hiện tượng trên Internet nhưng lại gần như không tồn tại ở Việt Nam. Có những điểm tớ đồng ý nhưng cũng có những điểm tớ không cho là đúng. Bài viết này trước hết sẽ giải thích đôi nét về hiện tượng weblog, và sau đó tớ sẽ nêu quan điểm của tớ giải thích sự mờ nhạt của weblog trong đời sống người Việt.

Cá nhân tớ, tớ thích dịch weblog bằng cụm từ "Nhật ký Web". Để hiểu lý do tại sao tớ nghĩ cụm từ đó là tốt nhất, trước hết cần phải biết nguồn gốc của "Weblog"

WEBLOG LÀ GÌ?

Định nghĩa từ WikiPedia: Weblog, hay còn gọi là "Web log", hoặc đơn giản hơn là blog, được định nghĩa như là những trang web của một cá nhân (hoặc vài cá nhân viết chung) mà các bài viết được cập nhật theo một chu kỳ nhất định. Chu kỳ này có thể là vài lần trong ngày, hàng ngày hoặc thậm chí hàng tuần.

Một đặc điểm quan trọng của Weblog (mặc dù không bắt buộc) là cho phép người đọc ghi lại suy nghĩ của mình về bài viết (comment).

TẠI SAO LẠI GỌI LÀ WEBLOG?

Weblog = Web + Log

"Web" có thể xem như là mạng Internet, và "Log" có thể dịch là sổ ghi. (thật sự khái niệm "Web" rộng hơn Internet rất nhiều, nhưng hiện nay vì Internet là mạng "web" lớn nhất và phổ biến nhất nên gần như có thể gộp chung lại như vậy).

NỘI DUNG WEBLOG LÀ VỀ CÁI GÌ?

Weblog gần giống như một dạng nhật ký của cá nhân, và vì vậy nội dung của nó có thể là về bất kỳ thứ gì mà người viết suy nghĩ: Chính trị, Âm nhạc, cá sự kiện hoặc thậm chí những chuyện xảy ra trong ngày của người viết. Khác với nhật ký theo nghĩa thông thường, người viết weblog muốn chia sẽ suy nghĩ của mình với mọi người.

Thật ra, hình thức của weblog ngày nay đã biến đổi khá nhiều so với hình thức nguyên thủy của nó. Trong những ngày đầu, Weblog chỉ là những trang web chứa các liên kết đến những trang web khác mà tác giả tìm được trên Internet. Bạn có thể ngạc nhiên vì sao những trang như vậy lại thu hút người đọc, nhưng cần nhớ 2 điều: 1) trong những ngày đầu tiên của Internet, các trang web không có nhiều và Internet cũng không phổ biến như bây giờ, và 2) Chính những liên kết mà người viết chọn lọc để đăng lên cũng thể hiện chính con người, sở thích của tác giả – cũng giống như việc bạn có thể nhìn nhân cách của một người qua những người bạn của người đó.

WEBLOG HIỆN NAY

Sự phát triển bùng nổ của Weblog hiện nay có thể xem bắt nguồn từ 2 lý do chính:

1) Sự phổ biến của Internet giúp tạo ra một kênh tiếp nhận thông tin mới cho mọi người, cũng như trở thành một phương tiện để đưa thông tin lên.

2) Sự ra đời của các ứng dụng weblog (Wordpress, MovableType, b2evolution,…) cũng như các dịch vụ weblog cộng đồng miễn phí (như Blogger, MSN Spaces,…) giúp cho việc tạo ra một trang web cá nhân trở nên quá dễ dàng (cả quá trình tạo không quá 10 phút và không đòi hỏi hiểu biết kỹ thuật).

Khi đã có sẵn công cụ và phương tiện, tự nhiên mọi người sẽ muốn bộc lộ, chia sẽ suy nghĩ của mình. Nếu để ý sẽ thấy phần lớn các người viết weblog nổi tiếng đều cũng là những người làm việc cho các tờ báo nổi tiếng. Cái hay của weblog là ở chỗ bạn có thể viết theo ý của mình mà không sợ bị biên tập. Sự bùng nổ của weblog vì vậy cũng có thể giải thích như là một "phản ứng" trước lo sợ là các đầu não báo chí sẽ giới hạn thông tin truyền đi.

Năm 2004 đánh dấu bước phát triển mới của thế giới weblog khi mà các weblog bắt đầu vượt qua cái giới hạn chỉ là những "chia sẽ giữa người viết và người đọc" để gây ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều mặt của đời sống xã hội (điển hình nhất là trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2004 vừa rồi).

WEBLOG CỦA NGƯỜI VIỆT?

Hiện nay, mặc dù hiện tượng weblog đã trở nên "đình đám" trên mạng Internet cũng như xã hội các nước phương Tây, Weblog dường như vẫn chưa xuất hiện tại Việt Nam. Một số Weblog của người Việt (cám ơn pcdinh và A java n00b tại blog I Learn Java về danh sách này):

1) The-Fools
2) Fansipan
3) Tanchik
4) Nowhere land
5) The journey of a Woman’s soul
6) Fresh as the rain
7) Colours of Life
8) Khoai tây rán

Và còn một số trang khác nữa, nhưng nói chung là không nhiều và có thể đếm trên đầu ngón tay cộng … ngón chân :). Tất nhiên tớ có lẽ không cần giới thiệu nguoitapviet.info cũng là một weblog.

TẠI SAO WEBLOG KHÔNG PHỔ BIẾN TẠI VIỆT NAM

Nếu bạn ghé thăm một số weblog người Việt trên thì bạn sẽ nhanh chóng nhận ra ngay là gần như tất cả các người viết đều đang sống, làm việc và học tập tại nước ngoài.

Trong một suy nghĩ ngắn "Người Việt viết blog", Java_n00b có đưa ra ý kiến giải thích cho rằng vì "người Việt ở nước ngoài có điều kiện sống tốt hơn và dân trí cũng cao hơn". Tớ đồng ý với vế thứ nhất – người Việt ở nước ngoài có điều kiện sống tốt hơn, nhưng nói "dân trí cao hơn" thì tớ không nghĩ vậy. Đời sống dân trí của ta tại các thành phố lớn như Hồ Chí Minh, Hà Nội hay Đà Nẵng không thấp nếu không muốn nói là tương đối cao.

Cá nhân tớ cho rằng lý do khiến cho weblog không phổ biến tại Việt Nam là vì Internet chưa phổ biến đến từng nhà. Mặc dù Internet tại các thành phố lớn đã trở nên rất phổ biến qua các điểm Internet công cộng, nhưng nó chưa trở thành một phần của cuộc sống. Như đã giải thích ở trên, weblog liên quan rất nhiều đến Internet. Nếu trung bình một ngày bạn chỉ vào Internet một tiếng đồng hồ (như đa số mọi người) thì có lẽ bạn sẽ chẳng đời nào dành 15 đến 30 phút một tiếng đó để ngồi viết bài đưa lên (cá nhân tớ như bài này mất rất nhiều thời gian để tìm hiểu và viết, rồi sửa đi sửa lại – khoảng 40 phút).

Một yếu tố khác nữa tớ nghĩ (không chắc chắn) là do người Việt chúng ta nói riêng và người châu Á nói chung thường ngại chia sẽ suy nghĩ của mình với mọi người. Chúng ta thường nhìn nhận sự việc và tự suy ngẫm về nó hơn. Giới trẻ – những người có điều kiện tiếp xúc với Internet nhiều nhất – thì chưa "tập" được "sở thích" chia sẽ, bình luận suy nghĩ của mình. Những người thích thì lại không có điều kiện và khả năng sử dụng Internet (như mẹ tớ chẳng hạn). Các bạn có thể "phản biện" bằng cách đưa ra các ví dụ về các diễn đàn lớn ở Việt Nam (như Trái tim Việt Nam online), nhưng thật sự mà nói, bài trao đổi trong diễn đàn đó không phải là "chia sẽ suy nghĩ" mà chỉ là một hình thức giải trí, trao đổi thông tin.

ĐỂ KẾT THÚC

Tóm lại, viết Weblog không nhất thiết phải là một "nghệ thuật" như nhiều người khẳng định. Có thể người ta sẽ thích vào đọc các trang viết hay về các chủ đề thú vị hơn – nhưng ý nghĩa của weblog là ở chổ bạn chính là bạn, bạn viết về những gì bạn nghĩ. Bạn không cần phải cố tình tìm những chủ đề thú vị để viết. Hãy viết và chia sẽ về những gì bạn thích. Dù mọi người xung quanh mà bạn biết không thích bạn thì chắc chắn đâu đó trên Internet sẽ có người đồng cảm với bạn.