Thật buồn cười là nhiều khi bạn lại suy nghĩ những thứ vẩn vơ trong khi cần tập trung vào những thứ khác và càng buồn cười hơn là bạn hoàn toàn … không có gì để làm với những "ý tưởng" đó cả. Tớ là một người đặc biệt hay rơi vào tình trạng đó :). Chiều nay trong khi đang ngồi học ôn thi một môn về thuật toán (Tin) và đang đến một thuật toán gọi là "Circular Link list" (liên kết vòng tròn – tạm dịch) thì tự nhiên lại nghĩ đến vấn đề đâu đâu về kinh tế Việt Nam.

Chú ý trước khi đọc: đây là "lý sự cùn" của một người vô cùng kém cỏi về kinh tế. Các bạn thoải mái cho ý kiến bình luận, chỉ ra chỗ sai nhưng đừng cười nếu có chỗ sai cơ bản nào đó (nói gì đi nữa thì tớ cũng không phải là dân kinh tế ;) )

.

CHỦ ĐỀ: KINH TẾ
THAM GIA: "LÝ SỰ CÙN" VÀ "LÝ SỰ MẺ"

LÝ SỰ CÙN: Tớ có một ý tưởng mới khá hay. Nghe thử nhé!

LÝ SỰ MẺ: Được thôi.

LÝ SỰ CÙN: Để bắt đầu, trước hết thử xét một cái tớ tạm gọi là "vòng quay":

Ở Canada: (0) Đời sống cao => (1) vì người dân được trả lương cao => (2) vì công ty thu lợi nhuận nhiều => (3) Lợi nhuận thu được từ sản phẩm nhiều => (4) vì sức mua cao => (5) vì người dân có tiền nhiều => (1) vì người dân được trả lương cao => (2) …

Hoàn toàn ngược lại:

Ở Việt Nam, Đời sống thấp => (0) vì thu nhập thấp => (1) vì công ty trả lương thấp => (2) vì họ không thu nhiều lợi nhuận => (3) lợi nhuận thu được từ sản phẩm bán ra thấp => (4) vì sức mua thấp => (0) vì người dân có thu nhập thấp => (1) … (sau một số vòng quay) … (0)

Rõ ràng chỉ cần có một yếu tố bất kì trong vòng quay này của Việt Nam thay đổi thì mọi thứ sẽ thay đổi theo. Nhưng làm sao thay đổi được? phải bắt đầu từ đâu?

LÝ SỰ MẺ: Phức tạp và nhảm nhí! Đúng là "cùn" có khác. Tưởng người ta chưa nghĩ đến điều này sao? Ở VN bộ thiếu chuyên gia kinh tế suy nghĩ về điều này hay sao mà cần một người "cùn" như "nhà ngươi" tham gia? Với lại "ngươi" đâu phải là dân kinh tế? Hehe, thử nhìn lại điểm mấy môn kinh tế của nhà ngươi xem, hahaha…

LÝ SỰ CÙN: Biết thế! Nhưng dù sao hôm nay tự nhiên tớ "bén" đột xuất ("cùn" gia truyền :)). Nghe tiếp…

Việt Nam bắt đầu quá trình công nghiệp hóa tạm coi như cũng bắt đầu từ con số không (chuyển từ một nước hoàn toàn nông nghiệp sang công nghiệp).Các nước Bắc Mỹ rõ ràng cũng xuất phát từ con số không (kể từ khi Columbus năm 1492 phát hiện ra châu Mỹ) và cái tạm gọi là "vòng quay" ở trên hoàn toàn khác ở Việt Nam. Rõ ràng phải có điểm nào đó rất cơ bản trước khi vòng quay này bắt đầu gây ra sự khác biệt.

Thử thay đổi một chút trong "vòng quay" của Canada:

Ở Canada: (0) Đời sống cao => (1) vì người dân được trả lương cao => (2) vì công ty thu lợi nhuận nhiều => (3) Lợi nhuận thu được từ sản phẩm nhiều => (4) Vì lợi nhuận chênh lệch của mỗi sản phẩm cao (nói cách khác, chi phí cho mỗi sản phẩm thấp) + Sức mua cao => (5) vì người dân có nhiều tiền => (1) …

Cách giải thích "mới" ở bước (4) – thay vì nói vì sức mua – giải thích tại sao các công ty phương Tây có thể trả lương cao cho công nhân. Việc trả lương cao khiến người dân sẵn lòng mua đồ mới, dẫn đến sức mua cao. Số sản phẩm bán ra càng cao, cộng với lợi nhuận mỗi mặt hàng bán ra tăng lên (do chi phí sản xuất giảm khi số lượng nhiều), khiến cho công ty càng có lời và nhờ đó lại trả lương cao hơn cho công nhân và cứ thế tiếp diễn. Kết quả là người dân ngày càng giàu.

LÝ SỰ MẺ: Vậy tại sao chúng ta không tăng giá lên, để cho lợi nhuận chênh lệch tăng lên?

LÝ SỰ CÙN: Ai mua?

LÝ SỰ MẺ: Thì… Nhưng mà khi tăng giá, lợi nhuận chênh lệch tăng thì doanh nghiệp có nhiều tiền, trả lương cho công nhân cao. Người dân có nhiều tiền thì sẽ đủ sức mua thôi..

LÝ SỰ CÙN: Ừ, nhưng mà rồi thì vẫn phải có người chịu mua hàng "tăng giá đột xuất" rồi thì doanh nghiệp mới có tiền mà tăng lương, và… Ôi thôi, cứ vậy thì vòng vo hoài. Nghe tiếp nhé.

LÝ SỰ MẺ: Rồi, nói tiếp đi..

LÝ SỰ CÙN: Tiếp tục "bới" sâu hơn: Lợi nhuận cao là vì chênh lệch giữa chi phí sản xuất và giá bán lớn. Giá bán tất nhiên không thể quá cao => bỏ qua yếu tố này. Chi phí sản xuất thấp, hoàn toàn có thể giải thích, là tại vì được sản xuất hàng loạt bằng máy…

LÝ SỰ MẺ: Đấy! Đúng rồi. Máy sản xuất nhanh hơn, chính xác hơn,…

LÝ SỰ CÙN: Nhưng xét lại cũng không hẳn vì rõ ràng chúng ta cũng hầu như không làm thủ công nữa.

LÝ SỰ MẺ: Có thể tại vì chúng ta không có nhiều tài nguyên? Việt Nam nhỏ xíu. Thử xem Mỹ, Nga hay Trung Quốc đi…

LÝ SỰ CÙN: Nhưng mà khi nói về tài nguyên thì phải tính trên trung bình tổng diện tích. Mấy nước đó lớn, tài nguyên tổng cộng thì lớn hơn, nhưng rõ ràng cũng có những vùng trong các nước đó có điều kiện giống như chúng ta. Với lại thử xét Nhật Bản xem. Nhỏ, thậm chí ít tài nguyên hơn chúng ta.

LÝ SỰ MẺ: Hay là tại vì nhà máy của chúng ta không đủ lớn và hiện đại?

LÝ SỰ CÙN: Đấy, cái tớ muốn nói đến là đấy. Nhưng để có nhà máy lớn và hiện đại cần phải có tiền, và tất nhiên phải có một ai đó "đủ lớn" để xây dựng những nhà máy như vậy. Nhưng lấy đâu ra tiền? Thử điểm lại nhé: Nhật thì có Mỹ "tài trợ". Đến lượt Mỹ thì trong giai đoạn đầu có người từ Anh và các nước châu Âu đổ sang và bỏ tiền xây dựng.

LÝ LỰ MẺ: Thì đó. Vậy thì còn thắc mắc chỗ nào? Chúng ta cần vay tiền để xây dựng các nhà máy mới, đồng thời hi vọng sẽ có các doanh nghiệp nước ngoài bỏ tiền vào đầu tư xây dựng, từ từ sẽ lên thôi…

LÝ SỰ CÙN: Nhưng, tớ vẫn có cảm giác nguyên nhân không phải bắt nguồn như vậy. Đúng là Mỹ giai đoạn đầu có Anh hỗ trợ. Nhưng Anh thì rõ ràng đâu có ai? Quốc gia gần chúng ta nhất là Singapore, cũng xuất phát như chúng ta, phát triển một phần lớn từ tiền vay và hỗ trợ bên ngoài, sao bây giờ đã phát triển đến vậy rồi còn chúng ta thì chưa? Hồi cấp 2 hay cấp 3 gì đó học Địa Lý và Lịch Sử có được giải thích là vì chúng ta bị chiến tranh. Nhưng Nhật cũng bị chiến tranh vậy? Rõ ràng là có một nguyên nhân nào đó khác hơn…

LÝ SỰ MẺ: hehe, có lẽ là do có mấy thằng "cùn" như "nhà ngươi" không lo làm chuyện của mình mà cứ dành thời gian suy nghĩ chuyện lung tung…

…

Xem phần phân tích ở trang sau.