Tất cả là những “Cộng sản của thời đại mới” (?)

Một trong những sự kiện gây xôn xao trong giới công nghệ mấy ngày qua là việc Bill Gates gọi những người chủ trương cải cách lại luật bản quyền là "những cộng sản của thời đại mới". Lời bình luận hơi quá (không biết ông Bill Gates thật sự có suy tính trước khi đưa ra lời bình này không) đã gây phản ứng khá mạnh trong giới công nghệ,nhưng phải chăng không hẳn là sai?

"Những người chủ trương cách mạng về bản quyền đều chẳng qua là một số những ’cộng sản của thời đại ngày nay’"

Đó là trả lời của Bill Gates (đang tham dự Triễn lãm thiết bị điện tử tại Las Vegas) khi được một phóng viên của trang News.com hỏi rằng liệu cơ chế luật sở hữu trí tuệ có nên được cải cách không:

Bình luận này của Bill Gates đã làm dấy lên làn sóng phản đối  trong cộng đồng giới công nghệ. Các Blogger (là những người viết các "nhật ký Internet" - Weblog - như trang này chẳng hạn) và các nhà thiết kế đã nhanh chóng bắt lấy ý tưởng này và xây dựng thành biểu trưng của "những người cộng sản sáng tạo". Những biểu tượng này nhanh chóng được lan truyền trên các trang web và thậm chí được in lên các chiếc áo thun.

 Lời bình luận của Bill Gates có lẽ là nhắm vào những tổ chức kêu gọi mở rộng mã nguồn mở và những tổ chức muón thúc đẩy cải cách luật bản quyền như Creative Commons (www.creativecommons.org) - nội dung của nguoitapviet.info được xây dựng theo một giấy phép bản quyền thuộc tổ chức này.

Tổ chúc Creative Commons được thành lập nhằm cung cấp một lựa chọn vừa phải hơn cho những người muốn bảo vệ các tác phẩm mình làm ra nhưng đồng thời cũng muốn chia sẽ nó với cộng đồng dựa trên những điều kiện nhất định. Nhóm này đã đề nghị và đưa ra một loạt các loại giấy phép (licence) dành cho mọi người (miễn phí - bất kì ai cũng có thể chọn một loại giấy phép mà thấy là phù hợp rồi nói rõ là mình áp dụng giấy phép đó cho một sản phẩm của mình). Sau khi chọn áp dụng một loại giấy phép, một người có thể chụp ảnh, sáng tác nhạc hoặc làm phim (nhiều thứ khác nữa) và cho phép người khác được quyền sử dụng chúng với điều kiện phải ghi rõ nguồn gốc xuất xứ khi sử dụng chúng (tùy loại giấy phép mà người khác có thể sử dụng cho mục đích thương mại hay không).

Lời bình luận của Bill Gates có vẻ hơi hớ hênh và đi ngược lại xu hướng chung của giới công nghệ và nhanh chóng trở thành đề tài để đã kích Microsoft nói chung và Bill Gates nói riêng. Tuy nhiên, theo tôi, không hẳn là cách suy nghĩ trên là sai (mặc dù phải thừa nhận là tôi chẳng thích cách nói của Bill Gates - làm giảm mất một chút sự ngưởng mộ cho ông ta). Thẳng thắng mà nói, nếu không có những hứa hẹn về lợi ích của công việc, sẽ rất khó để người ta cho ra các sản phẩm tốt (khó - nhưng không phải không có). Chỉ làm khi thấy nó có lợi - đó là một qui luật.

Có thể sẽ có người nói là việc "sáng tạo" không phải dựa trên những lợi ích vật chất mà nó mang lại. Điều này có thể đúng, nhưng nó quá "lý tưởng". Có thể sẽ có người như vậy - nhưng là rất ít. Việc có một cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ sẽ giúp có nhiều những phát minh hơn, và việc biết rằng chỉ những sản phẩm tốt mới đem lại lợi nhuận mới khiến các công ty phần mềm không ngừng đưa ra các sản phẩm tốt hơn.

Mặt khác, có thể dễ dàng nhận thấy rằng các sản phẩm áp dụng các giấy phép của Creative Commons hầu hết đều là sản phẩm "tay trái" - có nghĩa là những người viết ra các sản phẩm này không xem nó là nguồn thu nhập chính (có việc làm khác). Những giấy phép của tổ chức Creative Commons sẽ rất tiện lợi cho những sản phẩm như vậy - nhưng rõ ràng chỉ dùng lại ở đó. Tôi không thể tưởng tượng được một Bill Gates trong tương lai đem cho không Windows và chỉ yêu cầu người dùng nói rằng … họ đang dùng Windows, một sản phẩm của Microsoft.

Lấy trường hợp bản thân ra làm ví dụ: hiện nay trang web nguoitapviet.info đang được áp dụng giấy phép của Creative Commons và hiện tại tôi rất thích những tổ chức như vậy vì tôi đang là sinh viên và nói chung chỉ xem những hoạt động này như là một hoạt động giải trí bổ sung (và tất nhiên, tôi thích những sản phầm áp dụng các giấp phép này vì nó cho phép tôi dùng mà không phải trả tiền). Nhưng chắc chắn một khi tôi tốt nghiệp và bắt đầu sự nghiệp của mình (viết phần mềm, thiết kế hệ thống web,…) thì chắc chán tôi sẽ chẳng lấy làm thú vị nếu ai đó đề nghị tôi áp dụng một trong các giấy phép này.